Âm nhạc: Wolfgang Amadeus Mozart
Libretto: Lorenzo da Ponte dựa theo vở kịch cùng tên của Beaumarchais
Công diễn lần đầu: vào ngày 1 tháng 5 năm 1786 tại Burgtheater, Vienna.
Nhân vật: Loại giọng
Figaro: Baritone
Susanna: Soprano
Almaviva: Baritone
Rosina: Soprano
Cherubino: Mezzo-soprano
Bartolo: Bass
Tóm tắt nội dung
Màn 1: Tại một miền quê nằm ở ngoại ô thành phố Seville _ cuối thế kỉ 18. Figaro cùng người vợ sắp cưới là cô hầu gái Susanna đang chuẩn bị phòng cưới (Cinque… dieci… venti). Căn phòng này nằm ở vị trí rất thuận lợi để 2 người chủ của họ: bá tước Almaviva và bá tước phu nhân Rosina chỉ cần ấn chuông là họ sẽ có mặt ngay tức khắc (Se a caso madama). Trong khi đang dọn dẹp, Figaro nghe tin từ Susanna rằng bá tước Almaviva đang có mưu đồ tán tỉnh cô (Or bene; alcosta e taci). Sau khi nghe xong tin này, Figaro thề rằng sẽ chơi ông chủ mình một vố (Se vuol ballare). Chẳng bao lâu kế hoạch ấy sẽ được thực hiện tại khu nhà của những người đầy tớ và bà quản gia Marcellina. Marcellina rất muốn Figaro cưới mình, nếu như vậy bà ta sẽ xoá đi khoản nợ mà anh ta không thể trả hết. Marcellina tiến vào cùng với Bartolo _ trước đây là người đỡ đầu của Rosina. Bartolo hồi tưởng lại vụ chạy trốn theo Almaviva của bà bá tước (La vendetta, oh la vendetta). Chàng đầy tớ trẻ tuổi đa tình Cherubino tới ngay sau cuộc cãi vã giữa Marcellina và Susana (Via resti servita, madama brillante), anh ta say sưa mê mẩn mọi phụ nữ (Non so più cosa son, cosa faccio). Thế rồi ngài bá tước xuất hiện, ông ta đã rất giận dữ khi bắt gặp Cherubino đang tán tỉnh cô con gái của người làm vườn _ Barbarina, ngay lập tức Cherubino trốn đi. Rồi ngài bá tước bỗng nhìn thấy Susanna, ông đuổi theo cô nhưng khi tiếng nhạc của nghệ sĩ Don Basilio cất lên, ông dừng lại (Cosa sento!). Tuy nhiên, khi nghe Don Basilio nói rằng Cherubino đang phải lòng bà bá tước bước tới và khi thấy Cherubino cũng đang ở trong phòng càng làm ông ta điên hơn. Figaro trở lại phòng cùng anh chàng đang bị ngài bá tước đuổi theo _ Cherubino _ người đã hết lời khen ngợi sự cải cách của ngài bá tước khi ông bãi bỏ quyền lãnh chúa, cái quyền của các quí tộc được ở cùng vợ của những người đầy tớ trong đêm tân hôn đầu tiên của anh ta. Almaviva chuyển nhượng Cherubino cho người của ông ở Sevilla và bỏ Figaro lại trong phòng để an ủi chàng trai trẻ bất hạnh (Non più andrai farfallone amoroso).
Màn 2: Trong phòng mình, bà bá tước than vãn về tình cảm ngày càng lạnh nhạt của chồng (Porgi, amor qualche ristoro). Được sự khuyến khích của Figaro và Susanna, bà tính sẽ uốn nắn chồng mình (Vieni, cara Susanna). Họ sẽ cải trang Cherubino thành Susanna và gửi anh tới một buổi hẹn hò bí mật với ngài bá tước. Rồi Cherubino xuất hiện, bị tác động mạnh bởi bà bá tước (Voi, che sapete che cosa è amor), bà bá tước và Susanna bắt tay vào cải trang cho chàng trai để chuẩn bị cho một cuộc hẹn hò nực cười của cậu. Vừa trang điểm Susanna vừa ca ngợi vẻ đẹp trai của Cherubino (Venite, inginocchiatevi). Khi Susanna ra ngoài để tìm một dải ruybăng cũng là lúc ngài bá tước tới, ông gõ cửa và rất bực tức khi thấy cửa đã bị khoá. Cherubino nhanh chóng trốn vào trong chiếc tủ quần áo. Khi ngài bá tước nghe thấy một tiếng động, bá bá tước đã thú nhận với ông ai ở trong chiếc tủ quần áo đó (Susanna, or via sortite). Nhưng ngài bá tước có vẻ nghi ngờ khi bà ta nói đó là Susanna. Ông ta yêu cầu sau khi 2 người cùng đi lấy chìa khóa để mở tủ. Trong lúc đó, Susanna đã quan sát được mọi thứ từ sau tấm màn che, cô giúp Cherubino ra ngoài bằng lối cửa sổ rồi nhảy vào thế chỗ của anh ta trong tủ (Aprite, presto, aprite). Ông bà bá tước trở về, Rosina lo sợ còn Almaviva thì giận dữ vì nghĩ mình bị phản bội (Esci ormai, garzon malnato). Khi mở được cánh cửa tủ, cả hai ông bà bá tước đều rất ngạc nhiên khi thấy Susanna ở đó. Mọi việc đều ổn thoả cho tới khi người làm vườn _ Antonio xộc vào phòng với chậu cây phong lữ đặt ngoài cửa sổ bị đè bẹp. Figaro lúc đó vừa chạy vào phòng thông báo rằng đám cưới đã được chuẩn bị sẵn sàng, thấy sự việc như vậy giả đò nhận là mình đã nhảy ra từ ngoài cửa sổ và giả rằng bị bong gân mắt cá chân. Lúc đó. Marcellina, Don Basilio và Bartolo ùa vào phòng, họ đòi mở một phiên toà xử Figaro. Ngài bá tước rất thích thú với việc này vì nó cho ông một lí do để hoãn đám cưới lại (Voi signor, che giusto siete).
Màn 3: Trong phòng tiếp kiến, nơi đám cưới sẽ diễn ra, Susanna nhắc bà bá tước lời hứa về cuộc hò hẹn ở trong vườn (Crudel, perchè finora). Tuy nhiên, ngài bá tước đã nghi ngờ khi ông phát hiện ra âm mưu của Susanna và Figaro, ông ta thề rằng sẽ không để đám cưới xảy ra (Hai già vinta la causa). Thế rồi một việc đã làm Marcellina bàng hoàng khi bà phát hiện ra Figaro chính là đứa con đã lưu lạc lâu ngày của bà và Bartolo. Hai mẹ con ôm chầm lấy nhau. Không hiểu sự tình ra sao, Susanna thấy vậy rất tức giận, cho đến khi cô biết sự thật. Trong chốc lát yên bình ấy, bà bá tước kể về quá khứ hạnh phúc của bà (E Susanna non vien… Dove sono) rồi rủ Susanna cùng viết một bức thư để mời ngài bá tước tới khu vườn tối hôm đó (Canzonetta sull’aria). Một lát sau, trong lễ cưới của Figaro và Susanna, Susanna đã để lại mấy lời nhắn và dùng một chiếc ghim cài tóc gắn vào gửi lại cho ngài bá tước. Ông ta đã nhận được tờ giấy nhưng làm rơi mất chiếc ghim. Figaro đã tìm lại được.
 
Màn 4: Trong khu vườn tràn ngập ánh trăng, sau khi không thể tìm lại được chiếc ghim cài tóc. Barbirana đã kể cho Figaro và Marcellina nghe về buổi hẹn hò giữa Susanna và ngài bá tước. Basilio còn cho rằng thật sáng suốt khi diễn cái trò lố đó. Figaro yêu cầu 2 người đàn bà hãy chấm dứt. Figaro đau khổ vì những dấu hiệu bội bạc của người vợ sắp cưới và quyết tâm đại diện cho những người chồng bị phản bội trả thù (Tutto è disposto…Aprite un po’ quegl’ occhi) rồi bỏ đi sau những rặng cây. Anh ta không thấy bà bá tước và Susanna. Trong khi đó, họ đã chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc hẹn. Khi đang ngồi một mình, Figaro tình cờ nghe được Susanna nói về tình yêu của cô dành cho Figaro (Giunse alfin il momento) nhưng anh ta lại nghĩ đó là bà bá tước. Khi đó. Susanna đã kịp tránh đi và thấy được Cherubino đang tán tỉnh bà bá tước, lúc này đang cải trang thành Susanna. Rồi ngài Almavia xuất hiện _ đuổi anh ta đi và đưa vợ mình _ người mà ông nghĩ là Susanna đến một cái cây. Đến lúc này Figaro đã hiểu hết trò đùa này, anh ta tới gần và thể hiện tình yêu với Susanna đang trong hình dạng của bà bá tước (Tutto è tranquillo e placido). Đúng lúc đó ngài bá tước trở về, nhìn thấy vậy nghĩ rằng Figaro đang tán tỉnh vợ mình. Cảm thấy bị xúc phạm, ông gọi tất cả mọi người tới làm chứng cho sự phán quyết của mình. Nhưng lúc này, bà bá tước thật xuất hiện và kể cho ông ta nghe về trò đùa này. Cuối cùng, sự thật cũng được phơi bày, ngài bá tước xin vợ mình tha thứ. Mọi việc đều được hòa giải và rút cục cái ngày điên rồ ấy cuối cùng đã kết thúc (Gente! Gente! All’armi, all’armi).
Cobeo (nhaccodien.info) dịch