Thông tin chung
Tác giả: Pyotr Ilyich Tchaikovsky.
Tác phẩm: The Seasons, Op. 37a (37b)
Thời gian sáng tác: Tháng 12/1875-5/1876.
Độ dài: Khoảng 40 phút.
Cấu trúc tác phẩm: gồm 12 tiểu phẩm ngắn dành cho piano độc tấu, đại diện cho 12 tháng trong năm
1. Tháng 1: At the Fireside – Bên lò sưởi (La trưởng)
2. Tháng 2: Carnival – Lễ hội hoá trang (Pha trưởng)
3. Tháng 3: Song of the Lark – Bài ca chim sơn ca (Son thứ)
4. Tháng 4: Snowdrop – Hoa tuyết (Si giáng trưởng)
5. Tháng 5: White Nights – Đêm trắng (Son trưởng)
6. Tháng 6: Barcarolle – Khúc chèo thuyền (Son thứ)
7. Tháng 7: Song of the Reaper – Bài ca thu hoạch (Mi giáng trưởng)
8. Tháng 8: Harvest – Ngày mùa (Si thứ)
9. Tháng 9: The Hunt – Đi săn (Son trưởng)
10. Tháng 10: Autumn Song – Bài ca mùa thu (Rê thứ)
11. Tháng 11: Troika – Cỗ xe tam mã (Mi trưởng)
12. Tháng 12: Christmas – Giáng sinh (La giáng trưởng)
Hoàn cảnh sáng tác
Tầng lớp trung, thượng lưu ở Saint Petersburg trong những năm giữa thế kỷ 19 đã tiếp thu được nhiều thói quen của tư sản phương Tây. Đó là việc thường xuyên đến nhà hát thưởng thức nhạc cổ điển, học piano, các loại nhạc cụ khác hoặc thanh nhạc tại nhà. Cùng với đó là đọc các tạp chí chuyên ngành về nghệ thuật, một hành động tượng trưng cho giới trí thức thời kỳ đó. Năm 1875, Nikolay Bernard, biên tập viên âm nhạc Nouvellist (mượn tựa đề từ một tạp chí Pháp chuyên về truyện ngắn) đã đặt hàng Tchaikovsky một tác phẩm, cụ thể là 12 tiểu phẩm dành cho piano độc tấu, tượng trưng cho 12 tháng trong năm với tiêu đề cho mỗi tháng do Bernard đặt để đăng trên 12 số tạp chí của mình. Tchaikovsky, lúc này vừa hoàn thành bản Concerto piano số 1, đã hoàn toàn chấp nhận mọi yêu cầu mà Bernard đưa ra, điều này được thể hiện trong bức thư ông gửi cho Bernard vào ngày 6/12/1875: “Tôi đã nhận được thư của ngài. Tôi rất biết ơn về sự lịch sự và việc sẵn lòng trả một khoản phí cao của ngài. Miễn là tôi rảnh rỗi, tôi sẽ dành thời gian để phục vụ ngài. Tôi sẽ gửi cho ngài bản đầu tiên sau một khoảng thời gian ngắn và có lẽ là hai hoặc ba tiểu phẩm tiếp theo. Nếu hoàn cảnh phù hợp thì chúng sẽ được thực hiện nhanh chóng – hiện tại tôi đang có tâm trạng hào hứng với những bản nhạc dành cho piano. Tchaikovsky của ngài. Tôi sẽ giữ lại tất cả các tiêu đề ngài đưa ra”.
Ngày 25/12/1875, Tchaikovsky gửi cho Bernard một bức thư khác, kèm theo đó là Hai tháng đầu tiên đồng thời ngỏ ý nếu Bernard không hài lòng, Tchaikovsky sẽ sẵn lòng viết các bản nhạc khác để thay thế. Ngay lập tức Tháng 1 đã được xuất hiện trên số đầu tiên của tạp chí trong năm 1876. Cứ như vậy, các tiểu phẩm tiếp theo được Tchaikovsky sáng tác trong năm 1876 và hoàn thành trọn vẹn 12 tháng vào khoảng cuối tháng 5/1876, song song với âm nhạc dành cho vở ballet Hồ thiên nga. Năm 1886, Pyotr Jurgenson, nhà xuất bản của Tchaikovsky đã mua lại tác phẩm này và xuất bản trọn bộ với tên gọi The Seasons (Bốn mùa). Số Op. 37a được lấy như một minh chứng cho việc tác phẩm này được sáng tác cùng giai đoạn với Grand Sonata, Op. 37 dù rằng chúng không hề liên quan đến nhau. Trong nhiều ấn phẩm, tác phẩm này cũng được đánh số Op. 37b. Cấu trúc trong 12 tiểu phẩm hầu hết đều ở dạng đơn giản ABA, ẩn chứa nhiều giai điệu tuyệt vời, có tính chất thân mật, dịu dàng, không quá phức tạp về mặt kỹ thuật, một số trong đó sau này được Tchaikovsky tái sử dụng trong các tác phẩm khác của mình.
Phân tích
Tháng 1 – Bên lò sưởi mang không khí một tác phẩm âm nhạc của Robert Schumann, người mà Tchaikovsky rất ngưỡng mộ. Âm nhạc mang không khí vui vẻ với phần giữa tương phản, nhuốm màu u sầu. Tchaikovsky rất thích giai điệu của phần giữa này, ông đã đưa nó dẫn vào cảnh viết thư của Tatiana trong vở opera Eugene Onegin được sáng tác sau đó vào năm 1877.
Tháng 2 – Lễ hội hoá trang thực chất là hội chợ Shrovetide, một lễ hội trước mùa Chay ở Saint Petersburg, bối cảnh chính trong Petrushka của Igor Stravinsky. Âm nhạc mang tính hướng ngoại hơn gợi lên những đám đông nhộn nhịp, những cuộc giao lưu vui vẻ và tiếng accordion trên các góc phố.
Tháng 3 – Bài ca chim sơn ca mang tính biểu đạt riêng tư hơn, hiển nhiên gợi lên tiếng chim hót, tiếng mỏ chim đục vào thân cây thông qua những nốt nhạc staccato trên phím đàn. Tâm trạng tương tự Tháng 1, dường như có một chút tiếc nuối khi mùa đông vẫn còn dai dẳng.
Tháng 4 – Hoa tuyết là một điệu waltz ngây thơ và duyên dáng, có lẽ Tchaikovsky vẫn đang đắm mình trong âm nhạc dành cho Hồ thiên nga, được sáng tác cùng thời kỳ. Màu sắc tươi sáng như một lời gợi ý rằng mùa xuân sắp tới, dù rằng vẫn còn đó một vài đám mây và những trận mưa bão.
Tháng 5 – Đêm trắng như một lời gửi gắm của nhà soạn nhạc đến thành phố thân yêu Saint Petersburg qua việc miêu tả vẻ đẹp và sự hoa lệ của Đêm trắng với những hợp âm rải tăng dần. Phần giữa ngắn gọn sinh động hơn nhưng không hề phá vỡ tâm trạng chung.
Tháng 6 – Khúc chèo thuyền (Barcarolle) có lẽ là tiểu phẩm nổi tiếng nhất của toàn bộ tác phẩm, bên cạnh Tháng 10. Nó mang âm hưởng âm nhạc của Frédéric Chopin, giai điệu đáng nhớ trong sự u ám ngọt ngào xen lẫn hạnh phúc và nỗi buồn.
Tháng 7 – Bài ca thu hoạch là tiểu phẩm ngắn nhất nhưng lại mang nhiều tâm trạng, chuyển từ hăng hái sang vui tươi, tượng trưng cho niềm vui của những người nông dân hưởng thụ thành quả của mình.
Tháng 8 – Ngày mùa là một khúc scherzo nhanh nhẹn trong phần đầu và cuối nhưng ở đoạn giữa lại đơn giản và trữ tình, không vội vã và bình lặng. Các yêu cầu về mặt kỹ thuật cũng dường như tăng lên.
Tháng 9 – Đi săn khởi đầu với sự khoa trương và rồi trầm mặc hơn nhưng nhanh chóng các yếu tố sặc sỡ trong phần đầu tiên được trở lại. Không khí của tháng 8 và 9 dường như khá quen thuộc trong các Bài ca không lời của Felix Mendelssohn.
Tháng 10 – Bài ca mùa thu, cũng là một tiểu phẩm nổi tiếng khác. Chủ đề chính chậm rãi của nó mang màu sắc u sầu, với các nốt nhạc tăng dần là trung tâm của bản chất buồn bã.
Tháng 11 – Cỗ xe tam mã là tiểu phẩm ưa thích của Sergei Rachmaninov. Cỗ xe này được dùng để đi trong những ngày tuyết rơi nhiều. Âm nhạc miêu tả những tiếng chuông lấp lánh của cỗ xe, mang màu sắc tươi vui.
Tháng 12 – Giáng sinh cung cấp những điệu waltz nhẹ nhàng nhất của Tchaikovsky. Tháng 12 – Waltz và Tháng 8 – Scherzo là hai ghi chú duy nhất mà Tchaikovsky thêm vào cùng với tiêu đề của Bernard. Các ghi chú này xuất hiện trên tạp chí Nouvellist nhưng đã biến mất khi Jurgenson xuất bản.
Toàn bộ tác phẩm không phải thứ âm nhạc phô diễn kỹ thuật mà là những bức tranh nhỏ đầy chất riêng tư về cuộc sống đời thường. Bốn mùa nhanh chóng trở thành tác phẩm dành cho piano được yêu thích nhất của Tchaikovsky. Nhiều tiểu phẩm trong đó, đặc biệt là Tháng 6, Tháng 10 và Tháng 11 rất thường xuyên được biểu diễn. Nhiều nhà soạn nhạc đã có những chuyển soạn tác phẩm này, trong đó phiên bản dành cho dàn nhạc được Aleksandr Gauk sáng tác vào năm 1942 là nổi tiếng nhất.
Cobeo
