Tác giả: Robert Schumann.
Tác phẩm: Tình yêu của thi sĩ, Op. 48
Thời gian sáng tác: Tháng 5/1840.
Công diễn lần đầu: Tại St James’s Hall, London ngày11/1/1895 với Harry Plunket Greene (baritone) và Leonard Borwick (piano).
Độ dài: Khoảng 28 phút.
Đề tặng: Tác phẩm được đề tặng cho giọng nữ cao Wilhelmine Schröder-Devrient (1804–1860).
Tác phẩm gồm: 16 ca khúc với phần đệm piano dựa trên thơ của Heinrich Heine (1797–1856).

Năm 1840 được gọi là Liederjahr (Năm của bài hát) chứng kiến sức mạnh bùng nổ của Schumann trong thể loại ca khúc thính phòng (Lied) khi ông sáng tác khoảng 130 bài hát. Trong đó có 5 tập liên khúc: Liederkreis, Op. 24 (dựa trên thơ của Heinrich Heine); Myrthen, Op. 25 (món quà cưới cho Clara), Liederkreis, Op. 39 (Joseph von Eichendorff), Frauen-Liebe und Leben, Op. 42 (Adelbert von Chamisso) và Dichterliebe, Op. 48 (Tình yêu của thi sĩ, cũng dựa trên thơ của Heine), được coi là tập bài hát xuất sắc nhất của Schumann.

Các nhà thơ lãng mạn Đức thường có thói quen bộc lộ cảm xúc của mình thay vì giữ kín chúng. Heine là một người lãng mạn thực sự trong phong cách, thơ ông mang nhiều tính ẩn dụ, dí dỏm và châm biếm. Thơ của ông đã truyền cảm hứng cho nhiều ca khúc của Schumann, trong đó có tập bài hát tuyệt vời Dichterliebe, với sự pha trộn của sự lãng mạn và tự mỉa mai, chế giễu bản thân. Schumann là người vô cùng ngưỡng mộ Heine: “Vào những thời điểm nhất định, thơ (của Heine) dùng mặt nạ của sự mỉa mai để che giấu nỗi đau của nó; có lẽ khoảnh khắc đó, bàn tay thân thiện của một thiên tài có thể nâng tấm mặt nạ đó lên để những giọt nước mắt hoang dã biến thành ngọc trai”. Ông từng đến thăm Heine, lúc này đã rất nổi tiếng, vào năm 1828. Heine niềm nở chào đón chàng sinh viên trường luật, hai người từng đi dạo khắp thành phố. Nhưng nhiều năm sau, khi Schumann phổ nhạc một số bài thơ của Heine và gửi cho ông với hi vọng tạo nên một mối quan hệ thân thiết hơn, Heine đã từ chối trả lời. Schumann cảm thấy bị xúc phạm.

Dichterliebe được sáng tác chỉ trong vòng một tuần của tháng 5/1840. Lời bài hát được lấy từ phần Lyrischen Intermezzo (Những khúc đệm trữ tình) trích trong tập Buch der Lieder (Sách của những bài hát). Buch der Lieder là tuyển tập các bài thơ của Heine được xuất bản năm 1827 và được chia thành 5 phần. Phần Lyrischen Intermezzo bao gồm một màn mở đầu và 66 bài thơ. Màn mở đầu kể về một hiệp sĩ-nhà thơ vụng về viếng thăm mảnh đất thần kỳ với cô dâu-nàng tiên của mình vào ban đêm và buồn bã, cô đơn trở về căn phòng tù túng của mình vào ban ngày. Năm 1840 đánh dấu một mốc quan trọng trong cả sự nghiệp và cuộc sống của Schumann. Sau nhiều năm nỗ lực không ngừng nghỉ, cuối cùng Schumann cũng cưới được Clara, bất chấp sự phản đối của cha Clara, ông Wieck với lý do khả năng tài chính bấp bênh và sức khoẻ không tốt của Schumann. Tuy nhiên thời điểm đám cưới là tháng 9, khoảng thời gian trước đó khi Schumann sáng tác Dichterliebe thì mọi việc còn chưa rõ ràng. Ông Wieck vẫn cực lực ngăn cản 2 người và Schumann có lẽ bị ám ảnh với những câu thơ u sầu của Heine, với tình yêu mất mát của chàng thi sĩ. Schumann lo sợ và căng thẳng trước viễn cảnh bị chia cắt với Clara. Đắm mình trong những vần thơ của Heine, Schumann đã có cơ hội để thể hiện và biểu đạt tâm hồn của mình qua âm nhạc. Cùng với đó, ông còn bị cuốn hút với một khái niệm châm biếm lãng mạn, khi Heine tạo ra một ảo ảnh về thực tại thật đẹp đẽ và rồi phá tan ảo tưởng này bằng sự thay đổi trong giọng điệu, những nhận xét cá nhân hay một tuyên bố quyết liệt về sự mâu thuẫn. Ngoài ra, một trong những quan điểm sáng tác của Schumann trong việc sáng tác Lieder là quyết tâm thể hiện âm nhạc bằng việc đọc thơ của mình chứ không chỉ đơn thuần là qua nội dung bài thơ đã đọc. Điều này khiến ông không ngần ngại thay đổi lời bài hát cho phù hợp với mục tiêu biểu đạt.

Ban đầu, tập Dichterliebe gồm 20 ca khúc. Tuy nhiên, tại lần xuất bản đầu tiên năm 1844, chỉ còn lại 16 bài. Trước đây, các nhà âm nhạc học đã nhận định rằng chính Schumann đã cắt bỏ đi 4 bài hát. Tuy nhiên, một nghiên cứu của giọng nam trung Thomas Hampson và cộng sự đã nghiêng về giả thiết chính nhà xuất bản là người đã chủ động xuất bản tác phẩm chỉ với 16 bài như ngày nay chúng ta thường thấy. Hampson cũng thực hiện thu một đĩa nhạc với đầy đủ 20 ca khúc theo đúng bản thảo gốc của Schumann.

Một trong những đặc điểm của Dichterliebe là tính gắn kết theo chủ đề, trong đó Schumann sắp đặt lại các bài thơ của Heine theo thứ tự của riêng mình nhằm kể một câu chuyện có kết cấu chặt chẽ. Đây là thế mạnh của Schumann, các tác phẩm cho piano độc tấu theo chương trình của ông trước đó là những minh chứng rõ ràng. Trong Dichterliebe, câu chuyện liên quan đến tình yêu và sự thất bại. Thế giới thần tiên xuất hiện trong phần đầu được trở lại trong bài 15 gần cuối khi nhà thơ như trốn chạy khỏi tình cảnh khốn cùng của mình. Trong vòng tuần hoàn đó, nhà thơ giới thiệu với người nghe nội tâm của mình. Thế giới chỉ được biểu lộ qua góc nhìn của anh ấy và cô gái chắc chắn là một người vô cùng xinh đẹp. Là người vô cùng am hiểu piano, Schumann tạo ra một phần đệm có vị trí ngang bằng với giọng hát. Ngoài ra piano còn đóng vai trò để hướng câu chuyện theo quỹ đạo của nó.

Sự mỉa mai, châm biếm vốn là đặc điểm trong thơ của Heine đã được Schumann kế thừa và thể hiện mạnh mẽ bằng ngôn ngữ âm nhạc. Cả hai hầu như không nhằm vào một câu chuyện hoàn chỉnh mà thay vào đó, họ có xu hướng tạo ra những “mảnh ghép lãng mạn” để hướng tới một thực tế lớn hơn.

Dichterliebe mở đầu với việc nhà thơ đang mô tả tình yêu trong khi mùa xuân đang tới, âm sắc nhẹ nhàng của piano như thể hiện một sự e ngại nhất định, rằng tình yêu đó mong manh đến dường nào. Tình yêu của nhà thơ được đáp lại và anh đã khóc trong niềm vui sướng, piano miêu tả trạng thái xúc động trong tâm trí anh. Âm nhạc gợi cảm, nhà thơ đang thì thầm niềm khao khát của mình, piano vang lên “Xung kích và bão táp” đầy đam mê. Dòng chảy âm nhạc tiếp tục, đầy trang nghiêm, giai điệu trầm dần trong tiếng piano gợi lên tiếng chuông thánh đường. Phần nhạc đệm nhẹ và cao dần khi nhà thơ phóng tầm mắt ra xa khỏi hình ảnh phản chiếu của nhà thờ bên sông Rhine. Không thể nghe những âm thanh báo điềm gỡ này mà không nhớ rằng Schumann đã gieo mình xuống sông Rhine vào năm 1854, sau đó ông sẽ bị đưa vào nhà thương điên cho đến khi qua đời. Tâm trạng nặng nề hơn khi lời hát được và phần đệm piano lặp đi lặp lại, âm vực rộng phản ánh sự đau khổ và sự chua xót của anh. Nhà thơ đã khóc trong buồn bã để rồi chứng kiến người yêu kết hôn với người khác. Piano quay cuồng trong một điệu nhảy ở nhịp 3/8. Trong phần sau của tác phẩm, âm nhạc toát lên nỗi cô đơn của nhà thơ. Anh cân nhắc việc tha thứ cho kẻ đã phản bội mình. Và rồi nhà thơ đã mơ, trong giấc mơ đó dù cô ấy còn yêu hay rời xa anh, khi tỉnh lại, anh vẫn khóc. Nhà thơ khao khát được đến một thế giới thần tiên với đầy những kỳ quan đẹp đẽ, nhưng giấc mơ này cũng tan biến theo tia nắng mặt trời. Cuối cùng, nhà thơ để lại những thất vọng của mình, cùng với tình yêu và nỗi đau trong một chiếc quan tài lớn với một tá người khổng lồ khiêng. Theo giai điệu của một cuộc diễu hành nghiêm trang, anh ta nhấn chìm chúng xuống biển. Bài hát kết thúc với một giai điệu được chơi trên piano được ghi chú Andante espressivo, trái ngược hẳn với những gì đã xảy ra trước đó, trong đó nhà thơ dường như đang giảng hoà với số phận của mình.

Mặc dù ngày nay tác phẩm thường được giọng nam hát nhưng đương thời Schumann đã dành tặng Dichterliebe cho giọng nữ cao Wilhelmine Schröder-Devrient, người nổi tiếng với những vai trong các vở opera của Wagner như Senta (Der fliegende Holländer) hay Venus (Tannhäuser). Không nói quá khi đánh giá rằng Dichterliebe là đỉnh cao trong nghệ thuật sáng tác cho Lied của Schumann. Tác phẩm là sự kết hợp hoàn hảo giữa ca từ, giai điệu và phần đệm piano. Những gì đặc trưng như sự lãng mạn, mỉa mai và châm biếm của Heine cũng được nhà soạn nhạc truyền tải thấu đáo và hợp lý. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc phần lớn vào nghệ sĩ biểu diễn. Ca sĩ và piano có thể nhấn mạnh vào những khía cạnh khác nhau của tác phẩm, đó có thể là sự đau khổ hoặc phẫn uất hay thậm chí chìm vào hố sâu của mất mát và cô đơn. Tất cả đều tuỳ thuộc vào cảm nhận và đánh giá của họ.

01.
Im wunderschönen Monat Mai,
Als alle Knospen sprangen,
Da ist in meinem Herzen
Die Liebe aufgegangen.
Im wunderschönen Monat Mai,
Als alle Vögel sangen,
Da hab’ ich ihr gestanden
Mein Sehnen und Verlangen.
02.
Aus meinen Tränen sprießen
Viel blühende Blumen hervor,
Und meine Seufzer werden
Ein Nachtigallenchor.
Und wenn du mich lieb hast, Kindchen,
Schenk’ ich dir die Blumen all’,
Und vor deinem Fenster soll klingen
Das Lied der Nachtigall.
03.
Die Rose, die Lilie, die Taube, die Sonne,
Die liebt’ ich einst alle in Liebeswonne.
Ich lieb’ sie nicht mehr, ich liebe alleine
Die Kleine, die Feine, die Reine, die Eine;
Sie selber, aller Liebe Bronne,
Ist Rose und Lilie und Taube und Sonne.
04.
Wenn ich in deine Augen seh’,
So schwindet all’ mein Leid und Weh;
Doch wenn ich küße deinen Mund,
So werd’ ich ganz und gar gesund.
Wenn ich mich lehn’ an deine Brust,
Kommt’s über mich wie Himmelslust;
Doch wenn du sprichst: ich liebe dich!
So muß ich weinen bitterlich.
05.
Ich will meine Seele tauchen
In den Kelch der Lilie hinein;
Die Lilie soll klingend hauchen
Ein Lied von der Liebsten mein.
Das Lied soll schauern und beben
Wie der Kuß von ihrem Mund,
Den sie mir einst gegeben
In wunderbar süßer Stund’.
06.
Im Rhein, im schönen Strome,
Da spiegelt sich in den Well’n
Mit seinem großen Dome
Das große, heil’ge Köln.
Im Dom da steht ein Bildnis,
Auf goldnem Leder gemalt;
In meines Lebens Wildnis
Hat’s freundlich hineingestrahlt.
Es schweben Blumen und Eng’lein
Um unsre liebe Frau;
Die Augen, die Lippen, die Wänglein,
Die gleichen der Liebsten genau.
07.
Ich grolle nicht, und wenn das Herz auch bricht,
Ewig verlor’nes Lieb, ich grolle nicht.
Wie du auch strahlst in Diamantenpracht,
Es fällt kein Strahl in deines Herzens Nacht.
Das weiß ich längst.
Ich grolle nicht, und wenn das Herz auch bricht,
Ich sah dich ja im Traume,
Und sah die Nacht in deines Herzens Raume,
Und sah die Schlang’, die dir am Herzen frißt,
Ich sah, mein Lieb, wie sehr du elend bist.
08.
Und wüßten’s die Blumen, die kleinen,
Wie tief verwundet mein Herz,
Sie würden mit mir weinen,
Zu heilen meinen Schmerz.
Und wüßten’s die Nachtigallen,
Wie ich so traurig und krank,
Sie ließen fröhlich erschallen
Erquickenden Gesang.
Und wüßten sie mein Wehe,
Die goldenen Sternelein,
Sie kämen aus ihrer Höhe,
Und sprächen Trost mir ein.
Sie alle können’s nicht wissen,
Nur eine kennt meinen Schmerz;
Sie hat ja selbst zerrissen,
Zerrissen mir das Herz.
09.
Das ist ein Flöten und Geigen,
Trompeten schmettern darein;
Da tanzt wohl den Hochzeitreigen
Die Herzallerliebste mein.
Das ist ein Klingen und Dröhnen,
Ein Pauken und ein Schalmei’n;
Dazwischen schluchzen und stöhnen
Die lieblichen Engelein.
10.
Hör’ ich das Liedchen klingen,
Das einst die Liebste sang,
So will mir die Brust zerspringen
Von wildem Schmerzendrang.
Es treibt mich ein dunkles Sehnen
Hinauf zur Waldeshöh’,
Dort löst sich auf in Tränen
Mein übergroßes Weh’.
11.
Ein Jüngling liebt ein Mädchen
Die hat einen andern erwählt;
Der andre liebt eine andre,
Und hat sich mit dieser vermählt.
Das Mädchen heiratet aus Ärger
Den ersten besten Mann,
Der ihr in den Weg gelaufen;
Der Jüngling ist übel dran.
Es ist eine alte Geschichte,
Doch bleibt sie immer neu;
Und wem sie just passieret,
Dem bricht das Herz entzwei.
12.
Am leuchtenden Sommermorgen
Geh’ ich im Garten herum.
Es flüstern und sprechen die Blumen,
Ich aber, ich wandle stumm.
Es flüstern und sprechen die Blumen,
Und schaun mitleidig mich an:
Sei unsrer Schwester nicht böse,
Du trauriger blasser Mann.
13.
Ich hab’ im Traum geweinet,
Mir träumte, du lägest im Grab.
Ich wachte auf, und die Träne
Floß noch von der Wange herab.
Ich hab’ im Traum geweinet,
Mir träumt’, du verließest mich.
Ich wachte auf, und ich weinte
Noch lange bitterlich.
Ich hab’ im Traum geweinet,
Mir träumte, du wär’st mir noch gut.
Ich wachte auf, und noch immer
Strömt meine Tränenflut.
14.
Allnächtlich im Traume seh’ ich dich
Und sehe dich freundlich grüßen,
Und laut aufweinend stürz’ ich mich
Zu deinen süßen Füßen.
Du siehst mich an wehmütiglich
Und schüttelst das blonde Köpfchen;
Aus deinen Augen schleichen sich
Die Perlentränentröpfchen.
Du sagst mir heimlich ein leises Wort
Und gibst mir den Strauß von Zypressen.
Ich wache auf, und der Strauß ist fort,
Und’s Wort hab’ ich vergessen.
15.
Aus alten Märchen winkt es
Hervor mit weißer Hand,
Da singt es und da klingt es
Von einem Zauberland;
Wo bunte Blumen blühen
Im gold’nen Abendlicht,
Und lieblich duftend glühen,
Mit bräutlichem Gesicht;
Und grüne Bäume singen
Uralte Melodei’n,
Die Lüfte heimlich klingen,
Und Vögel schmettern drein;
Und Nebelbilder steigen
Wohl aus der Erd’ hervor,
Und tanzen luft’gen Reigen
Im wunderlichen Chor;
Und blaue Funken brennen
An jedem Blatt und Reis,
Und rote Lichter rennen
Im irren, wirren Kreis;
Und laute Quellen brechen
Aus wildem Marmorstein.
Und seltsam in den Bächen
Strahlt fort der Widerschein.
Ach, könnt’ ich dorthin kommen,
Und dort mein Herz erfreu’n,
Und aller Qual entnommen,
Und frei und selig sein!
Ach! jenes Land der Wonne,
Das seh’ ich oft im Traum,
Doch kommt die Morgensonne,
Zerfließt’s wie eitel Schaum.
16.
Die alten, bösen Lieder,
Die Träume bös und arg,
Die laßt uns jetzt begraben,
Holt einen großen Sarg.
Hinein leg’ ich gar manches,
Doch sag’ ich noch nicht was;
Der Sarg muß sein noch größer,
Wie’s Heidelberger Faß.
Und holt eine Totenbahre,
Und Bretter fest und dick;
Auch muß sie sein noch länger,
Als wie zu Mainz die Brück’.
Und holt mir auch zwölf Riesen,
Die müssen noch stärker sein
Als wie der starke Christoph
Im Dom zu Köln am Rhein.
Die sollen den Sarg forttragen,
Und senken ins Meer hinab,
Denn solchem großen Sarge
Gebührt ein großes Grab.
Wißt ihr, warum der Sarg wohl
So groß und schwer mag sein?
Ich senkt’ auch meine Liebe
Und meinen Schmerz hinein.
01. (Lyrischen Intermezzo số 1)
Giữa tháng Năm tươi đẹp tuyệt vời,
Khi những nụ hoa bừng bừng nở rộ,
Thì trong tim tôi, nơi ấy
Cũng đang nảy nở một tình yêu.
Giữa tháng năm tươi đẹp tuyệt vời,
Khi chim chóc cất cao giọng hót,
Tôi muốn tỏ lòng cho em thấu
Những nỗi niềm chôn giấu của tôi.
02. (Lyrischen Intermezzo số 2)
Từ dòng lệ tôi nhỏ xuống
Muôn hoa thắm nở ra,
Và tiếng thở dài hòa ca
Cùng dàn sơn ca thánh thót.
Có phải lòng tôi thì, cô bé,
Xin gửi tới em những đóa hoa,
Và nơi khung cửa em sẽ vang ca
Những khúc hát sơn ca thánh thót.
03. (Lyrischen Intermezzo số 3)
Hồng, huệ, bồ câu và vầng dương,
Tôi đã từng yêu thương thất thảy.
Nhưng giờ đây, tôi chẳng mê say nữa, tôi chỉ yêu
Nhỏ – xinh – trong trắng – một người thôi;
Em là ngọn nguồn của mọi mối tình đời,
Là hồng, huệ , bồ câu và vầng dương chói lọi.
04. (Lyrischen Intermezzo số 4)
Khi tôi đắm chìm trong mắt em,
Mọi đau đớn, muộn phiền tan biến;
Khi tôi hôn đôi môi em,
Thân thể tôi bừng tráng kiện.
Khi tôi gối đầu lên ngực em,
Tôi như bước vào cảnh tiên khoái lạc;
Nhưng khi em nói, “em yêu anh!”
Lòng tôi bỗng khóc bao cay đắng.
05. (Lyrischen Intermezzo số 7)
Tôi muốn trầm hồn tôi
Dưới đáy bình hoa huệ;
Để hoa cất lên hộ
Khúc hát người tôi yêu.
Khúc hát ấy cũng xốn xang, run rẩy
Tựa nụ hôn từ đôi môi,
Em đã trao tôi
Trong tuyệt vời phút giây dịu ngọt.
06. (Lyrischen Intermezzo số 11)
Trên dòng Rhine, dòng nước trong lành,
Nghiêng soi mặt sóng nước long lanh
Bóng hình một ngôi nhà thờ lớn
Của thành Köln lừng lững, oai nghiêm.
Trong nhà thờ treo một bức tranh,
Được vẽ trên tấm da vàng óng;
Trong cả cuộc đời tôi hoang dại
Tranh chiếu tỏa ấm áp nỗi lòng.
Hoa và những thiên thần lơ lửng
Quây quần bên Đức Mẹ kính yêu;
Đôi mắt, cặp môi, gò má ấy ,
Thật chẳng khác với người tôi yêu.
07. (Lyrischen Intermezzo số 18)
Chẳng oán trách, dù con tim tan vỡ,
Hờn làm chi, tình đã vĩnh viễn mất đi rồi,
Dầu kim cương khiến em rạng ngời,
Chẳng tia lấp lánh nào lọt vào tim em tăm tối.
Tôi đã biết từ rất lâu điều ấy.
Chẳng oán trách, và khi tim vỡ vụn,
Tôi gặp lại em ở trong mơ,
Và tôi thấy, tim em, đêm tối phủ mờ,
Và tôi thấy, rắn rít đang gặm nhấm,
Tôi thấy, em yêu, em khốn khổ làm sao.
08. (Lyrischen Intermezzo số 22)
Và nếu những bông hoa nhỏ xinh kia cũng biết,
Trái tim tôi đang đau đớn nhường nào,
Hẳn chúng sẽ bên tôi cùng khóc,
Để tôi dịu bớt nỗi đau lòng .
Và nếu như những chú họa mi kia biết,
Tôi buồn bã héo hon nhường nào,
Chúng sẽ cùng cất lên tiếng hót
Một khúc hoan ca tươi vui ngọt ngào.
Và nếu như nỗi đau tôi được thấu,
Bởi những ngôi sao lấp lánh trên trời,
Chúng sẽ sà xuông tận nơi,
Nói với tôi những lời an ủi.
Nhưng tất cả chúng nào hay biết,
Chỉ một người hiểu nỗi đau tôi;
Chính em , người đang tâm,
Xé tim tôi thành vụn.
09. (Lyrischen Intermezzo số 20)
Kìa là sáo thánh thót cùng đàn dây,
Kèn trumpet vang lên ồn ã;
Trong vũ điệu buổi thành hôn, rộn rã
Của người tôi yêu bằng cả con tim.
Những âm thanh om sòm inh ỏi,
Của kèn lẫn với trống chen nhau;
Giữa tiếng nức nở khóc lóc muộn sầu
Của những thiên thần tốt bụng.
10. (Lyrischen Intermezzo số 40)
Khi tôi nghe thấy bài hát ấy,
Bài hát người yêu tôi từng cất giọng ca,
Lồng ngực tôi như muốn vỡ tan ra
Bởi những cơn quặn đau hoang dại.
Cuốn tôi đi khát khao tăm tối
Xa lên tận tới đỉnh non ngàn,
Nơi những giọt lệ có thể hòa tan
Nỗi buồn đau khôn cùng tôi gánh chịu.
11. (Lyrischen Intermezzo số 39)
Chàng trai trẻ yêu một cô thiếu nữ
Nhưng cô ta lại yêu một gã kia;
Cái gã ấy yêu một cô nàng khác,
Và cưới cô nàng này.
Cô thiếu nữ lấy chồng vì giận dữ
Lấy ngay người đầu tiên, ổn nhất,
Chỉ mới gặp trên đường;
Chàng trai trẻ ôm mỗi đau thương.
Câu chuyện ấy thực lòng đã cũ,
Nhưng vẫn luôn mới mẻ lắm thay;
Nếu lỡ từng trải qua cái chuyện này,
Thì trái tim cũng vỡ thành hai mảnh.
12. (Lyrischen Intermezzo số 45)
Một buổi sáng mùa hè rực rỡ
Tôi dạo bước trong vườn.
Những đóa hoa thì thầm và nói chuyện,
Nhưng tôi vẫn im lặng bước đi.
Những đóa hoa thì thầm và nói chuyện,
Chúng thương hại nhìn tôi:
“Đừng giận em chúng tôi nhé,
Anh chàng buồn bã nhợt nhạt ơi”.
13. (Lyrischen Intermezzo số 55)
Tôi đã khóc trong giấc mơ,
Khi mơ thấy em nằm trong mộ.
Tôi tỉnh giấc, và giọt lệ
Vẫn còn đang chảy xuống má.
Tôi đã khóc trong giấc mơ,
Tôi mơ thấy em ruồng bỏ tôi.
Tôi tỉnh giấc và tôi khóc
Khóc cay đắng thật lâu.
Tôi đã khóc trong giấc mơ,
Tôi mơ thấy em vẫn thương tôi như trước.
Tôi tỉnh giấc và đến tận bây giờ
Nước mắt vẫn còn chảy xuống.
14. (Lyrischen Intermezzo số 56)
Tôi mơ thấy em hằng đêm
Và thấy em chào tôi thân thiện,
Tôi khóc nức nở, và quỳ xuống
Cạnh đôi chân em ngọt ngào.
Em nhìn tôi buồn bã
Và lúc lắc đầu với mái tóc vàng;
Từ đôi mắt em bỗng xuất hiện
Những giọt lệ như ngọc trai.
Em nói với tôi một lời dịu dàng bí mật,
Và tặng tôi một cành bách.
Tôi tỉnh dậy, cành biến mất,
Và tôi quên mất cả lời kia.
15. (Lyrischen Intermezzo số 43)
Vẫy gọi từ những câu chuyện cổ tích
Là bàn tay ai trắng ngần,
Là những bài ca và những thanh âm vang vọng
Từ miền đất thần tiên;
Nơi đấy có những bông hoa đang nở rực
Dưới ánh nắng chiều vàng óng,
Hoa tỏa ngát hương thơm dịu dàng,
Và dáng hoa như gương mặt cô dâu;
Và hàng cây xanh hát lên
Những giai điệu từ xa xưa lắm,
Tiếng gió cũng khe khẽ rung lên,
Hòa cùng tiếng bầy chim ríu rít;
Rồi một hình bóng mờ ảo như sương
Từ mặt đất dần dần hiện ra,
Nhảy múa vòng quanh trong không trung
Giữa dàn đồng ca kỳ lạ;
Bỗng tia chớp xanh bùng cháy lên
Trên từng chiếc lá, từng cành cây,
Ánh sáng đỏ chạy vòng quanh
Trong điên cuồng, hỗn loạn;
Một âm thanh đinh tai
Từ tảng đá bị vỡ toang.
Lạ thay, dưới dòng suối
Bóng nước ánh lên rực rỡ.
A, ước chi ta được đến đấy,
Để trái tim được thắp sáng lên,
Để trút đi bao nhiêu đau khổ ,
Để được tự do và hạnh phúc!
A, vùng đất thiên đường,
Nơi ta vẫn hằng thấy trong mơ,
Nhưng rồi khi sớm mai mặt trời mọc,
Giấc mơ tan biến như bọt nước.
16. (Lyrischen Intermezzo số 65)
Những bài ca cổ xưa, cay nghiệt,
Nhưng giấc mơ xấu xa và tăm tối,
Hãy vùi chôn nó ngay đi thôi,
Tìm giúp tôi chiếc quan tài thật lớn.
Tôi sẽ nhét vào đấy nhiều thứ lắm,
Nhưng tôi sẽ không nói chúng là gì đâu;
Có khi tôi cần chiếc quan tài to hơn,
Hơn cả cái thùng ở Heidelberger.
Tìm thêm giúp một chiếc kiệu khiêng,
Ván gỗ phải thẳng và dày nhé;
Chiếc kiệu cũng cần thật dài nữa,
Hơn cả cây cầu bắc đến thành Mainz.
Tìm cả một tá gã khổng lồ cho tôi,
Chúng thậm chí phải khỏe vào đấy
Hơn cả bức tượng thánh Christoph
Trong nhà thờ Köln sông Rhein.
Chúng phải khiêng chiếc quan tài đấy đi xa,
Và nhấn chìm tận sâu dưới đáy biển,
Bởi với chiếc quan tài to thế
Thì xứng đáng một ngôi mộ cũng thật to.
Bạn có biết chiếc quan tài ấy
Sao lại to và nặng thế không?
Vì tình yêu tôi đặt vào trong đấy
Cùng niềm đau từ sâu thẳm đáy tim.

Bút nhóm nhaccodien.info biên soạn và dịch thơ