Tác giả: Wolfgang Amadeus Mozart.
Tác phẩm: Concerto cho flute, harp và dàn nhạc giọng Đô trưởng, K. 299
Thời gian sáng tác: Tháng 4/1778 tại Paris.
Độ dài: Khoảng 28 phút.
Tác phẩm có 3 chương:
Chương I – Allego
Chương II – Andantino
Chương III – Rondeau: Allegro
Thành phần dàn nhạc: Flute và harp độc tấu, 2 oboe, 2 horn và dàn dây.

Tháng 9/1777, Mozart cùng mẹ rời quê nhà Salzburg đi tới Mannheim và Paris với mục tiêu tìm kiếm việc làm lâu dài tại một trong những thành phố lớn tại châu Âu. Mùa xuân năm 1778, ông định cư tại Paris, bắt đầu công việc biểu diễn và dạy học cũng như nhận sáng tác theo các đơn đặt hàng.

Tại đây, Mozart làm gia sư, dạy sáng tác cho cô học trò Marie-Louise-Philippine, vốn là một nghệ sĩ chơi harp. Cha của cô, công tước Adrien-Louis de Bonnières (duc de Guînes), người chơi flute khá thành thạo đã đề nghị nhà soạn nhạc sáng tác một bản concerto dành cho flute và harp để cha con họ có thể trình tấu cùng nhau. Tất nhiên là Mozart đã nhận lời mặc dù ông không hề có hứng thú gì với cả 2 nhạc cụ này. Bản concerto này là tác phẩm duy nhất của Mozart có sự tham gia của harp. Còn đối với flute thì tình cảm của ông có lẽ cũng chỉ ấm áp hơn một chút. Tuy nhiên, công tước đưa ra 1 cây flute hiện đại được mang về từ London với 6 phím bấm, được cải tiến so với loại 4 phím bấm thông thường ở Paris lúc này. Mozart đã làm việc và tận dụng những cách tân về âm sắc và âm vực được mở rộng 2 âm trầm Đô và Đô thăng của nhạc cụ mới. Còn về harp, đến thời điểm đó, nhạc cụ này vẫn chưa được coi là một thành viên của dàn nhạc và chỉ phổ biến trong môi trường nghiệp dư. Về mặt cấu trúc, harp hiện đại như ngày nay chúng ta biết đến là nhạc cụ đã qua cải tiến vào năm 1810. Vì vậy, Mozart tiếp cận với harp theo quan điểm là piano dùng dây gảy. Nếu là một người chuyên nghiệp, nhìn vào tổng phổ, có thể dễ dàng nhận ra những thủ pháp sáng tác dành cho piano. Nó hoàn toàn thiếu đi những đoạn glissando quen thuộc, những hợp âm rải đầy kịch tính và rộng rãi của harp mà hiện tại chúng ta rất quen thuộc.

Trên thực tế, tổ hợp flute, harp và dàn nhạc là một sự kết hợp có thể nói lạ lùng. Trước và kể cả sau thời điểm của Mozart, chúng ta rất khó tìm thấy những tác phẩm dành cho những nhạc cụ trên và dàn nhạc. Mặc dù vậy, bằng tài năng tuyệt vời của mình, bản concerto dành cho flute, harp và dàn nhạc của Mozart vẫn là một tác phẩm đầy quyến rũ với những giai điệu đẹp, trẻ trung và được trang trí bằng những đường nét hết sức tinh tế. Mặc dù được gọi là concerto nhưng chúng ta hoàn toàn có thể coi tác phẩm này là một Sinfonia Concertante (một thể loại rất được khán giả Paris ưa chuộng thời điểm đó) khi các nhạc cụ độc tấu xen lẫn vào nhau cũng như với các nhạc cụ khác của dàn nhạc. Về mặt cấu trúc, tác phẩm hoàn toàn tuân theo chuẩn mực của các bản concerto thời kỳ đó, với 3 chương nhạc nhanh-chậm-nhanh. Biên chế dàn nhạc ít, phù hợp với một tác phẩm thính phòng hơn.

Chương I được viết ở hình thức sonata với dàn nhạc giới thiệu 2 chủ đề ngay từ đầu với chủ đề 1 trên bè dây và chủ đề 2 trên horn. Sau đó, các chủ đề này được nghệ sĩ độc tấu tiếp nhận. Khi chương nhạc tiến triển, các flute và harp đôi khi chơi với dàn nhạc, đôi lúc lại đối thoại với nhau trong khi dàn nhạc yên lặng. Flute và harp có phần đệm xen kẽ và cũng thường đối âm với nhau tạo nên một màn song ca cuốn hút và quyến rũ. Phần phát triển khá ngắn gọn được nối tiếp bằng một tái hiện đầy đủ các chủ đề trước đó. Tiếp theo là một cadenza và kết thúc với coda theo đúng truyền thống.

Chương II Andante ở giọng Pha trưởng là một chương nhạc chậm rãi tinh tế với một kết cấu được làm phong phú thêm với viola được chia thành 2 bè, đều khắp xuyên suốt. Chủ đề chính được mở đầu trên bè dây, bắt đầu ngắn gọn nhưng rồi dần trở nên dài hơn và chương nhạc phát triển với tập hợp bốn biến tấu ngày một hoa mỹ hơn dựa trên chủ đề này, thể hiện chất trữ tình của hai nhạc cụ độc tấu. Chương nhạc này hoàn toàn thiếu vắng sự tham gia của các nhạc cụ bộ hơi. Khi biến tấu thứ tư kết thúc là lúc cadenza xuất hiện (một điều khá bất thường) dẫn tới coda khép lại chương nhạc.

Chương III được Mozart ghi chú Rondeau thay vì Rondo, có lẽ để tôn vinh nguồn gốc Pháp của tác phẩm nhưng có thể đây là ám chỉ của nhà soạn nhạc về một rondo không theo hình thức thông thường. Chương nhạc có hình thức bảy đoạn đối xứng ABCDCBA giống một cổng vòm hơn 1 rondo phổ biến trong thời kỳ cổ điển ABACABA. Tuy nhiên trong phần C và D, chúng ta vẫn có thể thoáng nghe thấy giai điệu của phần A, vì vậy, theo một cách nào đó, âm nhạc dường như vẫn tôn trọng nguyên tắc của rondo về sự lặp lại. Giống như chương I, dàn nhạc khởi động những giai điệu tươi vui. Các nhạc cụ độc tấu tham gia vào những giai điệu quyến rũ nhất của chương nhạc. Oboe và horn thể hiện vai trò hết sức nổi bật khi liên tục thể hiện những màn đối thoại với flute và harp. Một cadenza xuất hiện trước phần A cuối cùng, biến tác phẩm thành bản concerto có 3 cadenza, một điều rất hiếm gặp. Sau đó, toàn bộ dàn nhạc cùng thể hiện lại chủ đề đầu tiên của chương nhạc (A), đưa tác phẩm đến một kết thúc thú vị.

Có thể concerto này không có những cao trào kịch tính, không có chiều sâu cảm xúc lớn lao nhưng tác phẩm vẫn có nét quyễn rũ của riêng mình. Bản nhạc sở hữu những giai điệu thanh lịch, duyên dáng và trong sáng, mang một sức sống tươi trẻ, tràn đầy năng lượng. Không có ghi chép nào cho thấy Mozart đã đích thân viết các bản cadenza cho tác phẩm này. Nếu có, chúng đã bị thất lạc. Nhiều nhà soạn nhạc sau này đã viết những bản cadenza để biểu diễn như André Previn hay Nino Rota, trong đó phiên bản của Carl Reinecke được chơi thường xuyên nhất.

Mặc dù bản concerto được sáng tác theo đơn đặt hàng nhưng dường như Mozart không nhận được một xu nào cho tác phẩm. Theo như bức thư ông gửi cho cha mình vào ngày 31/7/1778: “Duc de Guînes chỉ trả tiền con 1 buổi trong khi con dạy 2 buổi học cộng với việc ông ấy có bản concerto cho flute, harp và dàn nhạc con đã sáng tác 4 tháng trước đó mà vẫn chưa trả tiền”. Theo một số nguồn thông tin, trong tháng 8 năm đó, Mozart tiếp tục đến nhà để dạy học cho cô con gái và sẽ được nhận toàn bộ khoản tiền như đã hứa hẹn. Bà quản gia ra tiếp và cho biết rằng ông chủ đã đi săn và cô con gái thì đang chuẩn bị cho đám cưới của mình. Bà chỉ có 3 đồng Louis vàng, bằng một nửa số tiền còn thiếu, số tiền còn lại sẽ được nhận sau. Mozart tức giận bỏ ra về và có lẽ không bao giờ nhận được tiền công cho bản concerto tuyệt vời của mình.

Cobeo