86 / 100

Thông tin chung về tác phẩm

Tác giả: Camille Saint-Saëns.
Tác phẩm: Danse macabre, Op. 40
Thời gian sáng tác: Từ năm 1872-1874.
Công diễn lần đầu: Ngày 24/1/1875.
Độ dài: Khoảng 8 phút.
Thành phần dàn nhạc: piccolo, 2 flute, 2 oboe, 2 clarinet, 2 bassoon, 4 horn, 2 trumpet, 3 trombone, tuba, timpani, xylophone, bass drum, cymbals, triangle, harp và dàn dây.

Hoàn cảnh sáng tác Danse macabre của Saint-Saëns

Từ sự giận dữ với những sáng tác của DebussyStravinsky, có thể thấy rằng Saint-Saëns là một nhà soạn nhạc bảo thủ và không cởi mở với những xu hướng mới. Tuy nhiên, khi bắt đầu sự nghiệp của mình, ông lại là người cổ vũ cho Liszt và những nhà soạn nhạc cách mạng khác. 4 bản thơ giao hưởng của Saint-Saëns được sáng tác trong những năm 1870 là sự ủng hộ to lớn của ông đối với thể loại cách tân này của người bạn thân Liszt – một hình thức mà các ý tưởng âm nhạc tuân theo cấu trúc tự sự của cảm xúc chứ không phải là những khuôn mẫu truyền thống. Trong số đó Danse macabre (Vũ điệu tử thần) là tác phẩm nổi tiếng nhất.

Theo truyền thuyết, thần chết xuất hiện hàng năm vào ngày lễ Halloween. Tử thần gọi những người đã chết đội mồ sống lại bằng cách chơi violin vào đúng 12h đêm. Các bộ xương khô nhảy múa với nhau cả đêm và rồi lại chui xuống mộ khi bình minh đến. Năm 1424, một bức bích hoạ được vẽ trong nghĩa địa Holy Innocents, Paris. Nó miêu tả một đám rước dài những bộ xương đang nhảy múa với những người đàn ông thuộc mọi tầng lớp trong xã hội. Dù là giáo hoàng hay nông dân, tất cả mọi người đều sẽ chết. Bức bích họa này nhanh chóng tạo ra một loạt các hình minh họa khác về những bộ xương đang nhảy múa với con người. Chúng nhanh chóng lan rộng khắp nước Pháp và từ đó sang cả châu Âu. Rất nhiều các tác phẩm nghệ thuật khác cũng ra đời, lấy nguồn cảm hứng từ cái chết và thế giới bên kia.

Năm 1872, Saint-Saëns đã sáng tác ca khúc thính phòng Danse macabre với phần đệm piano dựa trên một bài thơ của Henri Cazalis (1840-1909) có nội dung về cái chết. Saint-Saëns đã chuyển soạn bài hát thành bản thơ giao hưởng vào năm 1874, trong đó phần giọng hát được dành cho violin độc tấu (sử dụng concertmaster của dàn nhạc biểu diễn) và đưa vào xylophone (một nhạc cụ dân gian, lúc đó hiếm khi được sử dụng trong dàn nhạc giao hưởng) để miêu tả tiếng những bộ xương đang kêu. Có lẽ Totantanz của Liszt, một bản nhạc cũng đề cập đến cái chết là nguồn cảm hứng để Saint-Saëns sáng tác Danse macabre. Trong cả hai tác phẩm đều xuất hiện chủ đề Dies irae, biểu tượng của sự chết chóc và thế lực ma quỷ trong âm nhạc.

Phân tích tác phẩm

Tác phẩm mở đầu với harp chơi lặp lại liên tục 12 nốt Rê, tượng trưng cho 12 tiếng chuông báo hiệu nửa đêm trên phần đệm là những hợp âm mềm mại của dàn dây. Violin độc tấu chơi tritone, quãng 4 tăng (còn được gọi là quãng của quỷ dữ), được sử dụng từ thời Trung cổ. Ở đây bè violin sử dụng kỹ thuật scordatura khi dây Mi được vặn xuống nửa giọng thành Mi giáng để tạo nên quãng tritone nghịch tai.

Chủ đề đầu tiên của Danse macabre xuất hiện trên flute, theo sau là chủ đề thứ hai do violin độc tấu với phần đệm đến từ những hợp âm của dàn dây. Các chủ đề này (toàn bộ hoặc một phần) sẽ còn được nhắc lại cho đến cuối tác phẩm. Tiếng xylophone đặc trưng, rất dễ nhận biết miêu tả tiếng những bộ xương nhảy múa va chạm nhau nghe lách cách, một hiệu ứng còn được Saint-Saëns sử dụng sau đó trong khúc nhạc “Fossiles” (Le carnaval des animaux). Cường độ của dàn nhạc ngày càng trở nên mạnh mẽ, điệu waltz của từ thần ngày càng có nhiều thành viên tham gia. Một fugue xuất hiện, có thể liên tưởng đến một điệu nhảy vòng tròn. Ở giữa vũ điệu, ngay sau một đối âm dựa trên chủ đề hai, kèn gỗ chơi một chủ đề trực tiếp đề cập đến Dies irae, một chủ đề nổi tiếng trong âm nhạc cổ điển đề cập đến cái chết có nguồn gốc từ thánh ca Gregoria. Nhưng âm nhạc lại mang màu sắc tươi vui. Những bộ xương đang tận hưởng những khoảnh khắc của mình.

Sau đó, dàn nhạc chơi lại hai chủ đề chính của tác phẩm và đẩy Danse macabre đến một cao trào trong một cường độ mạnh mẽ. Ma quỷ đang thực hiện công việc của mình, vũ điệu đang ngày càng trở nên điên cuồng và hoang dã hơn, âm nhạc tiến về phía trước với một tốc độ vũ bão. Rồi tất cả dừng lại đột ngột. Tiếng gà trống gáy cất lên, được miêu tả bằng oboe độc tấu, đêm sắp tàn, bình minh ló dạng, những bộ xương buồn bã kết thúc điệu nhảy của mình và rồi tất cả trở lại trong những ngôi mộ. Thần chết chơi những giai điệu sầu thảm cuối cùng trên cây đàn của mình trước khi chìm xuống lòng đất.

Trong Danse macabre, với tritone Saint-Saëns đã tạo ra được hiệu ứng hấp dẫn nhất. Đây là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, được sử dụng rộng rãi trong văn hoá đại chúng. Mặc dù vậy, sau khi Danse macabre được công diễn, bản nhạc đã không được đón nhận ngay. Tác phẩm dường như gây ra một cảm giác bất an đối với khán giả. Tuy nhiên, Liszt đã tỏ ra rất hứng thú với Danse macabre và đã chuyển soạn tác phẩm cho piano độc tấu.

Ngọc Tú (nhaccodien.info) tổng hợp

Nguồn:
thecip.org
ashevillesymphony.org
music.allpurposeguru.com

Facebook Comments