Cộc cằn, hăng say, lãng mạn, cuối cùng thì bi thảm và là người hâm mộ cái lố bịch – vào dịp kỷ niệm 150 năm ngày mất của ông, đây là lúc trở nên phấn khích với Hector Berlioz.
1. Berlioz có lẽ đã quá ám ảnh bởi Shakespeare
Berlioz rất yêu thích “Thi sĩ của dòng sông Avon”. Nhiều đến mức ông đã kết hôn với nữ diễn viên sắm vai Ophelia trong một dàn dựng vở Hamlet ở Paris, Harriet Smithson. Cuộc hôn nhân này đã kết thúc trong thảm họa. Rõ ràng là nàng không thể nói tiếng Pháp còn chàng thì không thể nói tiếng Anh, thế mà họ vẫn có thể cãi nhau long trời lở đất.
2. Dù cộc cằn và bị hiểu lầm nhưng Berlioz tử tế.
Rất lâu sau khi ly thân với vợ, Harriet, ông vẫn tiếp tục hỗ trợ tài chính cho cô khi cô dần trở nên nghiện rượu. Ở bức họa dưới đây, cô ăn mặc như Ophelia và trông có đôi chút hấp dẫn.
3. Berlioz quá giỏi đối với Paganini.
Nghệ sĩ vĩ cầm khét tiếng quỷ quyệt Niccolò Paganini, mà David Garrett trông giống lắm, đã đặt Berlioz viết một tác phẩm mà cuối cùng trở thành Harold ở Ý. Nhưng nghệ sĩ lãng du nóng nảy đã cười nhạo những bản phác thảo ban đầu vì chúng không đủ khó. Vâng, đừng bận tâm đến thực tế rằng bây giờ nó là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất từng được viết cho viola, Niccolò nhỉ?
4. Ông thu hẹp khoảng cách giữa nhà phê bình và nhà soạn nhạc
| Mặc dù điều đó có thể bị coi là sự báng bổ nghệ thuật, bài viết của Berlioz thường xuất hiện trên các trang báo Journal des débats. Đây là một trang bìa dành riêng đặc trưng của tờ báo, mô tả nhà văn Louis-François Bertin bật ra từ các trang báo. |  |
5. Ông thích các nhà soạn nhạc hơn các ca sĩ.
Và ông không ngại thể hiện điều đó, như ông đã viết thế này với một ca sĩ:
“Đừng quá khắc nghiệt với các nhà soạn nhạc nghèo khó. Khi đang nghễu nghện trên cỗ xe ngựa sang trọng mà anh nhìn thấy Meyerbeer, Spontini, Halevy, hay Auber đang đi bộ trên đường thì đừng chào họ bằng một cái gật đầu kẻ cả, việc đó sẽ làm họ cười khinh khỉnh và thương hại anh, còn những người qua đường sẽ phẫn nộ coi anh là cực kỳ xấc xược. Đừng quên rằng một số tác phẩm của họ sẽ được ngưỡng mộ và tràn đầy sức sống khi ký ức về nốt Đô cao bằng giọng ngực của anh chỉ còn là chuyện dĩ vãng.”
6. Ông phân luồng ý kiến
Ngay cả những người cùng thời với ông cũng không thể hiểu nổi ông. Ravel gọi ông là “nhà soạn nhạc vĩ đại nhất của Pháp” nhưng cũng gọi ông là “một nhạc sĩ thiên tài vĩ đại và có tí tẹo năng khiếu.” Nhưng Debussy thì chỉ gọi ông là “một con quái vật”. Đừng ngại, Claude, hãy cho chúng tôi biết ông thực sự cảm thấy thế nào…
7. Vở opera cuối cùng của ông đồ sộ đến nỗi ông thậm chí chưa bao giờ thấy nó được trình diễn ra trò.
Les Troyens (Những người thành Troie), mà Berlioz đã mất hai năm để sáng tác từ năm 1858, gồm năm màn và yêu cầu lực lượng dàn nhạc khổng lồ. Nhưng một loạt cắt giảm ngân sách cho dàn nhạc tại Nhà hát Théâtre Lyrique ở Paris có nghĩa là tác phẩm đã được trình diễn ở một phiên bản cắt xén, và theo cách nói của Berlioz, “nhà hát không đủ lớn, ca sĩ không đủ giỏi, dàn hợp xướng và dàn nhạc vừa nhỏ vừa yếu.”
8. Tội đày địa ngục của Faust (La Damnation de Faust) tiếp tục có liên quan.
Faust, một trong những tác phẩm quan trọng khác của Berlioz, đã chứng kiến rất nhiều lối trình diễn hiện đại và sáng tạo trong những năm qua, bao gồm cả lối trình diễn của nhà làm phim hoạt hình Monty Python và đạo diễn phim phi thường Terry Gilliam.
9. Ông là một fan cứng của cây đàn Octobass
Ngay cả bây giờ trong danh sách các nhạc cụ lố bịch của mọi thời đại, Octobass luôn khiến người ta nhận ra sự hiện diện của nó. Cây double bass to một cách điên rồ, cây đàn mà muốn chơi thì người ta phải đứng trên một chiếc thang gấp và tốt nhất là đeo dây bảo hộ và có bảo hiểm sức khỏe toàn diện, ban đầu được ông lão Hector bênh vực khi đề xuất để nó trở thành một nhạc cụ tiêu chuẩn trong các dàn nhạc trên toàn thế giới. Tuy nhiên, nó đã không được mọi người ưa chuộng. Không hiểu tại sao.
10. Ông hay quên
Lời thừa nhận thú vị này khiến ông có tính người hơn một chút, vì tất cả những lỗi lầm của ông: “Mọi nhà soạn nhạc đều biết đến nỗi thống khổ và tuyệt vọng khi quên mất những ý tưởng mà người ta không có thời gian để viết ra.” Hãy nghĩ xem Giao hưởng Ảo tưởng (Symphonie Fantastique) có thể đã bị bỏ lỡ điều gì chỉ vì ông đã quên…
Nguyễn Tuấn Anh (nhaccodien.info) dịch
Nguồn: classicfm.com
