Thông tin chung

Tác giả: Frédéric Chopin.
Tác phẩm: Polonaise giọng La giáng trưởng “Heroic”, Op. 53
Thời gian sáng tác: Năm 1842.
Độ dài: Khoảng 7-8 phút.
Đề tặng: Tác phẩm được đề tặng ông chủ ngân hàng Auguste Léo, một người bạn của Chopin.

Phân tích

“Đây là tác phẩm gần gũi nhất với trái tim tôi”, đó là lời nhận xét của nghệ sĩ piano vĩ đại Arthur Rubinstein, một trong những phiên dịch viên âm nhạc Chopin vĩ đại nhất, dành cho Polonaise giọng La giáng trưởng, Op. 53 của nhà soạn nhạc. Bản Polonaise này được sáng tác vào mùa hè năm 1842 tại Nohant, một ngôi làng miền trung nước Pháp, nơi Chopin thường nghỉ hè tại đây, trong ngôi nhà của George Sand. Đây là một trong những giai đoạn thanh bình nhất trong cuộc đời của nhà soạn nhạc, căn bệnh lao của ông đã thuyên giảm một cách đáng kể khiến Chopin dành được nhiều thời gian hơn cho công việc soạn nhạc. Cũng trong mùa hè này, cùng với bản Polonaise, Chopin còn sáng tác thêm hai kiệt tác nữa là Ballade số 4, Op. 52 và Scherzo số 4, Op. 54.

Polonaise là một vũ điệu quen thuộc của Ba Lan, ở nhịp ¾, luôn xuất hiện trong các dịp lễ hội và Chopin, nhà soạn nhạc nổi tiếng nhất của đất nước Ba Lan càng làm cho điệu nhảy này trở nên nổi tiếng hơn qua hàng loạt các tác phẩm Polonaise dành cho piano độc tấu mà có lẽ, bản giọng La giáng trưởng, Op. 53 là nổi tiếng nhất. Với tác phẩm này, Chopin đã biến ngòi bút mình trở thành thanh kiếm. Trong tất cả các sáng tác của ông, đây là tác phẩm mà ngọn lửa của lòng yêu nước trở nên bừng sáng nhất. Thế hệ sau này đã dành tặng nó tên gọi “Anh hùng”, cho sự lộng lẫy và trang trọng được thể hiện trên từng nốt nhạc. Đầu tháng 3/1842, chỉ ít lâu trước khi bản Polonaise này được sáng tác, tạp chí Ba Lan Tygodnik Literacki (Tuần báo Văn học) đã chỉ ra điểm giống nhau đáng chủ ý giữa nhà thơ yêu nước Ba Lan Adam Mickiewicz và chính Chopin. Bài báo cho biết: “Chopin đã kế thừa sức mạnh của ông [Mickiewicz] và chính anh là người nuôi dưỡng ngọn lửa thiêng liêng của tình dân tộc trong trái tim chúng ta”.

Cụm từ đầy chất thơ “ngọn lửa thiêng liêng của tình dân tộc” có thể được đặt ra để miêu tả những gì mà bản Polonaise này đã trở thành biểu tượng. Phần giới thiệu mạnh mẽ được liên tưởng như một lời kêu gọi vũ trang, được ngắt bằng tiếng trống cuộn lên, gần với sự tượng thanh hơn bất kỳ những gì Chopin đã từng viết (chính vì điều này mà tác phẩm còn thỉnh thoảng được gọi là bản Polonaise “Cái trống”). Bản Polonaise này có hình thức pha trộn giữa ba đoạn đơn giản (ABA) và rondo (ABACA). Chủ đề chính (A) mang tính khiêu vũ xuất hiện ở giọng chủ La giáng trưởng, được lặp lại hai lần, với những nốt bán cung tăng dần, thiết lập tâm trạng của tác phẩm. Đoạn chen đầu tiên (B) giới thiệu một chùm các hợp âm, tiến đến việc nhắc lại giai điệu của Polonaise với nhịp điệu xuất hiện trong phần đệm dành cho tay trái. Chủ đề chính được lặp lại một lần nữa. Đoạn chen thứ hai (C) dài hơn nhiều được mở ra bằng sáu hợp âm rải lớn và rồi xuất hiện một trong những khoảnh khắc ấn tượng thị giác sâu đậm nhất trong hoạ đồ của phím đàn. Bởi vì cách bố trí của phím đàn, các quãng tám ở giọng Mi trưởng buộc tay trái phải di chuyển theo chiều ngược kim đồng hồ. Sau đó Chopin đột ngột trượt sang giọng Rê thăng trưởng, buộc tay trái đảo hướng và di chuyển theo chiều kim đồng hồ. Màn vũ đạo thật mãnh liệt và tiếp tục mang đến đỉnh cao cho nhiều nghệ sĩ piano. Một đoạn nhạc giống như hành khúc xuất hiện với những quãng tám giảm dần, được Liszt ví von như: “những bước chạy nước kiệu của các chú ngựa trong đoàn kỵ binh Ba Lan trước khi họ tập hợp sức mạnh và tiêu diệt kẻ thù”. Một đoạn nhạc trữ tình dài tiếp nối trước khi chủ đề chính một lần nữa xuất hiện, mạnh mẽ, kịch tính hơn và tác phẩm kết thúc bằng một coda huy hoàng, ấn tượng với những chất liệu xuất phát từ chủ đề chính này.

Chopin không hề mong muốn bản Polonaise này được chơi quá nhanh. Nhạc trưởng, nghệ sĩ piano Charles Hallé từng cho biết: “Chopin choàng tay qua vai tôi, nói rằng anh ấy đã thấy không vui như thế nào, vì nghe thấy bản Grande Polonaise giọng La giáng trưởng của anh ấy được chơi quá nhanh! Và vì thế phá huỷ toàn bộ sự huy hoàng, oai nghiêm của nguồn cảm hứng cao quý này”. Bản Polonaise giọng La giáng trưởng, Op. 53 đã trở thành một trong những tác phẩm nổi tiếng và được yêu thích nhất của Chopin và nó là một phần trong nghi lễ trang nghiêm đưa trái tim Chopin về Warsaw vào tháng 10/1945.

Ngọc Tú (nhaccodien.info) tổng hợp

Nguồn:
surori.com
Sách Fryderik Chopin – Cuộc đời và thời đại (tác giả Alan Walker)