Tác giả: Richard Strauss.
Tác phẩm: Horn concerto số 1 giọng Mi giáng trưởng, Op. 11, TrV. 117
Thời gian sáng tác: 1882-1883.
Công diễn lần đầu: Tác phẩm lần được được trình diễn với Bruno Hoyer chơi horn và phần đệm piano diễn ra vào năm 1883 tại Munich và với phần đệm của dàn nhạc vào ngày 4/3/1885 tại Meiningen, Đức do Hans van Bülow chỉ huy dàn nhạc và Gustav Leinhos độc tấu.
Độ dài: Khoảng 15 phút.
Đề tặng: Tác phẩm được đề tặng cho nghệ sĩ horn Oscar Franz (1843–1886).
Tác phẩm có 3 chương:
Chương I – Allegro
Chương II – Andante
Chương III – Allegro
Thành phần dàn nhạc: Horn độc tấu, 2 flute, 2 oboe, 2 clarinet, 2 bassoon, 2 horn, 2 trumpet, timpani và dàn dây.

Richard Strauss nhớ về những ký ức hồi bé: “Mẹ kể về thời thơ ấu của tôi rằng tôi thường mỉm cười khi nghe thấy tiếng horn và khóc lớn khi nghe violin”. Chắc chẳn rằng đã có nhiều tiếng horn trong tuổi thơ của Strauss. Cha của ông, Franz Strauss, là horn chính của Munich Court Orchestra trong hơn 45 năm. Đó là chính sự khởi đầu cho mối tình của Strauss với horn, không chỉ giới hạn trong 2 bản concerto mà còn là nhiều đoạn tuyệt vời trong các vở opera và thơ giao hưởng. Đặc biệt trong phần kết của các tác phẩm cuối sự nghiệp như là một sự tưởng nhớ đối với cha mình – những đoạn độc tấu horn ngắn trong Capriccio cũng như Bốn bài hát cuối cùng.
Franz Strauss là người khá bảo thủ, nhưng ông được hầu hết mọi người trong giới âm nhạc Đức ngưỡng mộ vì trình độ chơi horn hoàn hảo của mình. Ông nổi tiếng trong những vở opera của Wagner, nghịch lý thay, là một nhạc sĩ mà ông coi thường. Wagner từng nói: “[Franz] Strauss là một kẻ đáng ghét, nhưng khi anh ta chơi horn, ta không thể giận dữ”. Chắc chắn khả năng chơi nhạc của người cha nằm trong số những trải nghiệm âm nhạc của Strauss và tình yêu đối với horn là điều hiển nhiên trong tất cả những sáng tác sau này của ông.
Năm 1883, khi chỉ mới 18 tuổi, lúc này vẫn đang học triết học tại Đại học Munich, Strauss đã hoàn thành bản horn concerto số 1 của mình, với 2 phiên bản: horn với piano và horn với dàn nhạc. Trên phiên bản dành cho horn và dàn nhạc, ông đã ghi chú “Waldhornkonzert” – một tác phẩm dành cho horn tự nhiên, là loại kèn ưa thích của ông Franz. Tuy nhiên, về mặt kỹ thuật, mặc dù bản nhạc có thể chơi được trên horn tự nhiên giọng Mi giáng trưởng nhưng hiệu quả mang lại sẽ không hoàn toàn thuyết phục. Tác giả viết tiểu sử người Anh Alan Jefferson cho rằng đây là một trò đùa giữa 2 cha con. Em gái của Strauss, Johanna trong một bức thư gửi cho nghệ sĩ horn nổi tiếng Dennis Brain đã kể lại rằng bố cô đã phải vật lộn với phần độc tấu, ông cảm thấy rất mệt mỏi, thậm chí đã sử dụng cả ống dành cho nốt cao Mi giáng. Đặc biệt, ông ấy dường như cảm thấy rằng nốt cao Mi giáng là quá táo bạo và mạo hiểm cho một buổi biểu diễn ở phòng hoà nhạc.
Khi tác phẩm ra đời, loại horn có van đã rất phổ biến và nhiều đoạn kỹ thuật trong tác phẩm thực sự khó thực hiện với horn tự nhiên. Tuy nhiên các nốt và hoà âm cho phép thực hiện với horn tự nhiên, với ít nốt nửa cung và ở giọng Mi giáng trưởng. Điều này mang lại một tính cách và cảm xúc như trong những bản concerto của Mozart mà Strauss đã nghe cha mình chơi trong thời thơ ấu. Phạm vi tác phẩm của Strauss là 3 quãng 8, bằng đúng âm vực của loại kèn cũ.
Strauss không đồng ý với những quan điểm của cha mình về Wagner, nhưng khi sáng tác bản horn concerto này, ông vẫn chưa thực sự bị âm nhạc của Wagner quyến rũ. Lúc này, Strauss vẫn còn khá bảo thủ khi những gì cha ông dạy bảo về Schumann, Mendelssohn vẫn choán đầy tâm trí. Một tác phẩm với giai điệu hài hoà, du dương mang một màu sắc rất trẻ trung nhưng cũng không thiếu sự sâu sắc. Bản concerto có 3 chương theo đúng truyền thống cổ điển và còn hơn cả Mendelssohn đã làm trong violin concerto giọng Mi thứ, Op. 64, 3 chương của tác phẩm đều được chơi liền mạch.

Bên cạnh đó, cũng giống như Mendelssohn Strauss cũng không lãng phí thời gian để giới thiệu nghệ sĩ độc tấu. Chương I Allegro bắt đầu với một hợp âm từ dàn nhạc, sau đó horn xuất hiện ngay với một màn phô trương đầy năng lượng. Đoạn solo của horn hào hùng, sảng khoái dựa trên những hợp rải lên và xuống. Trên thực tế, chương nhạc không tuân theo hình thức sonata tiêu chuẩn điển hình của hầu hết các bản concerto cổ điển. Thay vào đó, là một chuỗi các chủ đề liên quan và xuyên suốt tác phẩm. Chủ dề thứ 2 là một bài kiểm tra của Strauss với nghệ sĩ độc tấu, khi ông yêu cầu những đường legato dài lên đến 2 quãng tám ở sắc thái piano. Trong chủ đề 2 này, một vài nốt cao Mi giáng mà ông Franz ngại đối mặt đã xuất hiện. Sau phần trình bày, phần đệm bỗng dừng lại, Strauss bất ngờ thay đổi giọng, âm nhạc trở lại với cường độ fortissimo. Những đường legato mượt mà lại quay trở lại, yêu cầu sự kiểm soát hơi thở tuyệt đối.

Chương II Andante được nối liền mạch với chương I ở giọng La giáng thứ. Chủ đề đầu tiên của chương lại một lần nữa đặt người biểu diễn vào sự kiểm soát hơi thở, với những đoạn pianissimo dài hơn. Ông gia tăng độ khó của câu nhạc bằng cách đưa thêm vào những nốt Mi giáng của chương I. Sau đó, với những hợp âm chùm ba, âm nhạc chuyển từ La giáng thứ sang Si trưởng, pianissimo cũng mạnh lên thành fortissimo, âm nhạc từ buồn bã chuyển sang vui vẻ. Những nét legato lại xuất hiện, nhưng chủ đề vui vẻ này không tồn tại lâu, chỉ 18 ô nhịp, sau đó âm nhạc lại trở về La giáng thứ. Một đoạn ngắn lặp lại chủ đề đầu chương.

Một lần nữa không có sự ngừng nghỉ giữa các chương. Chương III Allegro bắt đầu với chủ đề đầu tiên của chương I, nhưng thay đổi nhịp từ 4/4 sang 6/8. Trong chủ đề 2 legato của chương nhạc, Strauss đã thay đổi hoàn toàn màu âm của chương nhạc. Về tổng thể, chương III là một rondo. Chương nhạc đầy ắp những nốt nhạc mạnh mẽ của nhạc cụ độc tấu giống như những tiếng kèn thợ săn, điển hình cho những tác phẩm dành cho horn. Tác phẩm khép lại với một coda thực sự là nơi thể hiện khả năng trình diễn nhạc cụ xuất sắc của nghệ sĩ độc tấu.

Nhạc trưởng, nghệ sĩ piano tài năng Hans van Bülow ngay lập tức nhìn ra tài năng của Strauss. Bülow coi Strauss là “nhà soạn nhạc nguyên bản nhất kể từ thời Brahms”. Bülow chính là nhạc trưởng chỉ huy ra mắt bản horn concerto số 1 này của Strauss với nghệ sĩ bè trưởng horn của Meiningen Orchestra, Gustav Leinhos độc tấu. Ngày nay, tác phẩm này đã trở thành một trong những bản horn concerto thường xuyên được biểu diễn nhất, cùng với những bản của Mozart.

Cobeo