Tác giả: Wolfgang Amadeus Mozart.
Tác phẩm: Sonata violin số 21 giọng Mi thứ K.304
Thời gian sáng tác: Năm 1778.
Độ dài: Khoảng 14 phút.
Tác phẩm có 2 chương:
Chương I – Allegro
Chương II – Tempo di Menuetto

Đối với những người nghe nhạc ngày nay, thuật ngữ “violin sonata” gợi lên hình ảnh của một nghệ sĩ violin và một nghệ sĩ piano trên sân khấu. hai đối tác bình đẳng biểu diễn một tác phẩm tầm cỡ đòi hỏi kỹ thuật điêu luyện. Chúng ta có thể nghĩ đến Beethoven, Brahms, Franck, Debussy hay Prokofiev. Nhưng ở thế kỷ 18, violin sonata mang một không khí khác biệt. Từ phòng khách tới phòng hoà nhạc, piano giành được những gì tốt nhất. “Những bản sonata cho đàn phím, với phần đệm của violin” có lẽ là tiêu chuẩn cho Mozart trong những ngày tuổi trẻ bồng bột, thiếu kinh nghiệm, bằng chứng là tập nhạc bao gồm 4 bản violin sonata xuất bản đầu tiên ở Paris vào năm 1764 và dành tặng cho nữ hoàng Marie Antoinette.

Năm 1778 chứng kiến Mozart đi cùng mẹ, bà Anna Maria Mozart thực hiện một chuyến lưu diễn tại châu Âu, lần này là Mannheim và Paris. Trong thời gian này, ông đã sáng tác một loạt các violin sonata mà phần violin dần trở nên độc lập, thách thức tên gọi “đệm” cứng đầu trên trang bìa. Tuy nhiên, phần violin vẫn chưa đạt đến sự bình đẳng hoàn toàn, như trên tiêu đề của bản sonata giọng Mi thứ, K. 304 này là cho “piano và violin”.

Tạm thời gạt vấn đề ưu tiên nhạc cụ sang một bên. Tác phẩm này là một viên ngọc quý trong số các violin sonata của Mozart. Nó khác thường theo một số tiêu chuẩn: Violin sonata hiếm hoi ở giọng thứ, có hình thức 2 chương và chương kết Minuet có hình thức rondo – phổ biến trong những năm 1750 và 1760 nhưng trở nên ít hơn từ sau năm 1770. Tác phẩm tràn ngập một thứ âm nhạc hấp dẫn, tha thiết và đam mê, đồng thời không có quá nhiều thách thức về mặt kỹ thuật.

Phần mở đầu chương I Allegro nghiêm trang nhưng lặng lẽ với một giai điệu đồng âm cho cả violin và piano. Chủ đề hai vui tươi như một vũ khúc bắt đầu bằng piano cung cấp sự tương phản cần thiết, nhưng về tổng thế chương nhạc vẫn miêu tả một không khí buồn bã. Trong chuyến lưu diễn, mẹ Mozart bị ốm và mất tại Paris vào tháng 7/1778 và rất khó cho chúng ta không liên tưởng giữa tính chất của tác phẩm với sự qua đời này dù rằng không thể biết được tác phẩm được sáng tác trước hay sau khi bà lâm bệnh.

Chương II Tempo di Menuetto được ghi chú là sotto voce (thầm thì) mang trong mình sự tác động qua lại giữa bóng tối và ánh sáng, có hình thức rondo 5 đoạn ABACA, trong đó chủ đề A được chen ngang bằng 2 chủ đề khác tương phản. Âm nhạc chuyển sang giọng Mi trưởng và được ghi chú dolce (ngọt ngào). Giọng thứ trở lại mang đến phần đệm mới trong những chùm 3 mượt mà, mặc dù góp phần làm chuyển động trôi chảy hơn nhưng chỉ đảm nhiệm việc chuyển tới một coda bị ảnh hưởng mạnh mẽ của sự đau buồn.

Cobeo