Johann Christian Bach thích phiêu lưu và sáng tạo, ‘Bach Anh’ tiên phong, đã chứng tỏ là nguồn cảm hứng lớn cho Mozart trẻ tuổi, như Chris de Souza giải thích.
Nhà soạn nhạc Johann Christian Bach đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hình bối cảnh âm nhạc thế kỷ 18, ảnh hưởng đến nhiều nhà soạn nhạc vĩ đại nhất của chúng ta bao gồm cả Mozart. Hãy đọc tiếp để biết những sự kiện chính trong cuộc đời của nhà soạn nhạc có ảnh hưởng này.
Johann Christian Bach sinh năm nào?
Đầu mùa thu là thời điểm dễ chịu ở Leipzig, và có lẽ trời ấm áp và nắng vào ngày 5 tháng 9 năm 1735 khi con trai út của JS Bach, Johann Christian, chào đời. Do đó, có vẻ như ông là một người dễ mến. Nhưng ông cũng là một người thích phiêu lưu.
Bach cha không bao giờ đi xa hơn 250 dặm từ nơi sinh của mình và không bao giờ rời khỏi nước Đức. Ngược lại, Johann Christian sẽ trở thành người xê dịch nhiều nhất trong số tất cả những thành viên nhà Bach.
Johann Christian Bach mới 15 tuổi khi JS qua đời và, với ba cây đàn harpsichord do cha để lại, đã đến sống ở Berlin với người anh cùng cha khác mẹ, Carl Philipp Emanuel Bach, nghệ sĩ đàn harpsichord của Vua Friedrich Wilhelm. Ở đó, ông tiếp tục việc học, lần đầu tiên chơi một số tác phẩm của mình trước công chúng và chắc chắn đã tham gia các buổi hòa nhạc tại triều đình và học được sự duyên dáng của giới quý tộc.
Từ Berlin vào năm 1756, ông đã tự mình đến Ý – có tin đồn rằng một nữ ca sĩ người Ý đã tham gia – và, thật đáng ngạc nhiên đối với con trai của nghệ sĩ đối âm vĩ đại nhất mọi thời đại, ông đã bắt đầu nghiên cứu sâu hơn về đối âm với Padre Martini nổi tiếng. Người ta nói rằng du lịch mở mang đầu óc, và trong vòng một năm, Bach đã từ bỏ đạo Lutheran cứng nhắc của gia đình mình và trở thành một người Công giáo. Một bản Mass mà ông viết dưới sự giám hộ của Martini đã để lại dấu ấn lớn, và ông sớm trở thành nghệ sĩ đàn organ tại Nhà thờ lớn Milan.
JC Bach bắt đầu sáng tác opera từ khi nào?
Tuy nhiên, đôi mắt và đôi tai của Bach lại ở nơi khác – chính xác là trên sân khấu, bị thu hút bởi cả âm nhạc và cư dân của sân khấu (vào khoảng thời gian này, ông dường như đã có quan hệ với một vũ công ba lê, Colomba Beccari). Ở Ý, ông đã học được tính trữ tình, thông qua opera và thông qua sự thay đổi sở thích thoát khỏi thủ pháp đối âm nghiêm túc dựa trên tôn giáo, sau này sẽ trở thành phong cách của tương lai: stile galant.
Ông có thể đã trở thành người thể hiện vĩ đại nhất của thể loại này. Ông đã đạt được thành công lớn với vở opera đầu tiên của mình, Artaserse, tại Turin, và sau đó là Cato tại Utica và “Alexander tại Ấn Độ” tại San Carlo ở Naples.
JC Bach chuyển đến London khi nào?
Tất cả vở opera này khiến Milan lo lắng. Người bảo trợ của ông là Bá tước Litta, trong một lá thư gửi Martini, đã nhắc đến “tính cách phù phiếm” của Bach, nhưng Nhà thờ đã cấp cho ông một năm nghỉ phép khi vào năm 1762, ông được mời đến London, được nữ giám đốc của King’s Theatre đặt viết một vở opera,
Đây không phải là lời mời ngẫu nhiên. Bach đã để mắt đến London, và năm trước đã viết một bản Ode on the Ausspicious Arrival of the Nuptials of Queen Charlotte. Vở opera của ông, Orion, đã thành công rực rỡ. Vào hai buổi tối đầu tiên, Vua George III và Hoàng hậu Charlotte đã tham dự, và vở opera được diễn suốt ba tháng.
Biệt danh của Johann Christian Bach là gì?
Bach trở thành Nhạc sư của Hoàng hậu Charlotte, đưa ông vào đúng trung tâm của xã hội London và sáng tác nhạc, và chứng minh cho những tham chiếu lịch sử về ông là ‘Bach London’. Ông không bao giờ quay trở lại Ý và sống ở Anh trong suốt quãng đời còn lại. Mozart sau này gọi ông là ‘Bach Anh’.
Thật thú vị khi tưởng tượng ra khu vực London phía nam phố Oxford và bên kia Công viên Green như thế nào khi những người như Handel và sau đó là Johann Christian Bach và du khách bao gồm cả Mozarts ở đó. Đây là thế giới của Bach. Ban đầu, ông ở trọ với Colomba Mattei, nữ giám đốc nhà hát kể trên. Vào năm 1764, ông chuyển đến số 80 phố Newman cùng với Carl Friedrich Abel, một nhà soạn nhạc đồng nghiệp và là học trò cũ của cha ông.
Năm 1764, tại Spring Gardens, Bach và Abel đã tổ chức một loạt các buổi hòa nhạc. Họ chuyển chúng đến Carlisle House, Soho Square vào năm sau, sau đó đến King Street, và cuối cùng, từ năm 1774, đến Hanover Square Rooms được xây dựng đặc biệt.
Các buổi hòa nhạc, diễn ra cho đến năm 1781, có ảnh hưởng rất lớn trong thành phố và xa hơn nữa. Việc Bach sử dụng nhạc cụ có tính định hướng tương lai. Ví dụ, Orion là vở opera đầu tiên ở London sử dụng kèn clarinet, trong khi vào năm 1766, các bản sonata Op. 5 của ông là những bản đầu tiên được xuất bản cho piano. Vào năm 1768, chính ông là người đầu tiên biểu diễn trước công chúng bằng piano.
Johann Christian Bach gặp Mozart khi nào?
Cũng trong năm 1764, gia đình Mozart đã đến thăm London. John Christian (như London bây giờ biết đến ông) đã thích cậu bé Wolfgang tám tuổi, người đã ngưỡng mộ âm nhạc của ông. Bây giờ cậu bé được nghe nhiều hơn nữa. Chị gái Mozart nhớ lại cách Bach đặt Mozart trước mặt mình bên đàn phím, nơi một người sẽ chơi một ô nhịp, người kia sẽ tiếp tục, ‘và theo cách này, họ đã chơi toàn bộ một bản sonata, và ai không nhìn thấy sẽ nghĩ rằng chỉ có một người đang chơi đàn’.
Họ cũng ứng tác các bản fugue theo cách đó – Johann Sebastian Bach có lẽ đã viết phần hai của Well-Tempered Clavier cho JC, người không ngại đưa các chương fugue vào các bản sonata của riêng mình.
JC Bach đã ảnh hưởng đến Mozart như thế nào?
Mozart, chú vẹt âm nhạc vĩ đại, đã có phong cách của Bach, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ ông và có tình cảm sâu sắc với ông trong suốt cuộc đời mình – Haydn và JC Bach là những nhà soạn nhạc duy nhất được nhắc đến trong số thư từ qua lại dày đặc giữa ông với cha mình chỉ với những lời tử tế.
Khi gia đình Mozart rời London, họ mang theo nhiều bản nhạc của Johann Christian Bach, bao gồm cả Sonatas Op. 17 số 2, phần kết thúc hướng đến Sonata giọng Đô thứ của chính Mozart. Mozart đã cố tình mô phỏng phần lớn âm nhạc của mình theo các tác phẩm cụ thể của JC Bach.
Ví dụ, các bản sonata Op. 5 của Bach đã ảnh hưởng đến phong cách sáng tác cho đàn phím của nhà soạn nhạc trẻ tuổi này, và ba trong số chúng tạo thành cơ sở cho những nỗ lực đầu tiên của ông trong các bản Concerto cho piano, K107. Một điều đáng chú ý nữa là chủ đề của chương chậm trong Concerto K414 của Mozart, được viết ngay sau khi Bach qua đời, mang một tham khảo tưởng niệm đến overture của vở opera La calamita de cuori của JC. Mozart cũng sử dụng chủ đề này trong hai tác phẩm khác, bao gồm một aria trong La finta giardiniera.
Sự ra đời của Sinfonia Concertante
Ảnh hưởng không dừng lại ở đó. Sự thiên vị của Mozart đối với các nhạc cụ kèn gỗ, thậm chí có thể là việc ông sử dụng kèn clarinet, có thể bắt nguồn từ Bach và các bản giao hưởng đầu tiên của ông – đặc biệt là K16 và K19 viết ở London – được lấy mẫu theo Bach, người có bản Sinfonia Op. 6 giọng Sol thứ khiến người ta nhớ đến tác phẩm của Mozart ở giọng đó. Mozart cũng ngưỡng mộ việc Bach sử dụng các nhạc cụ concertant trong vở opera, và aria tuyệt vời của Constanze từ Die Entführung aus dem Serail, ‘Martern aller Arten’, với bốn bè concertant, là một mô hình trực tiếp của một aria trong vở opera La clemenza di Scipione của Bach.
Tuy nhiên, số lượng tác phẩm đồ sộ của Bach xứng đáng được công nhận ngoài ảnh hưởng của nó đối với Mozart, không chỉ vì nó rất dễ nghe. Một thể loại cho dàn nhạc mà ông đã phát triển, ví dụ, là Sinfonia Concertante, mà ông đã sáng tác hơn 30 bản. Bach đã viết nhiều bản nhạc này để biểu diễn ở Paris, nơi những loại nhạc như vậy rất phổ biến.
Tuy nhiên, sau những thành công lớn đầu tiên, các vở opera của Bach đã không duy trì được danh tiếng của ông. Có lẽ giai điệu du dương dễ chịu của ông không đủ kịch tính?
Vở opera cuối cùng của ông, Amadis de Gaule, đã được công diễn lần đầu tại Paris vào năm 1779, nhưng không đạt yêu cầu – đơn giản vì ông không phải người Ý, và điều đó là không đủ. Sau gần 20 năm, các buổi hòa nhạc Bach-Abel cũng ngày càng ít được ưa chuộng và đóng cửa. Cùng với sự suy giảm thành công của Bach là sức khỏe kém. Ông đã từng là một nghệ sĩ piano tài năng trong thời kỳ đỉnh cao, nhưng khả năng biểu diễn của ông đã suy giảm đến mức tại buổi ra mắt vở oratorio Gioas, re di Giuda, khán giả và dàn hợp xướng đã phải bật cười khúc khích vì cách chơi của ông.
Johann Christian Bach mất năm nào?
Trong đòn cuối cùng, một trong những người hầu của ông đã biển thủ 1.000 bảng Anh. Bach phải bán ngôi nhà của mình ở Richmond, cuối cùng chuyển đến Paddington. Khi qua đời vào ngày đầu năm mới năm 1782, ông mới chỉ 46 tuổi.
Hoàng hậu Caroline đã trao cho góa phụ của ông – Cecilia Grassi, người mà ông kết hôn vào năm 1776 – một khoản trợ cấp và trả tiền cho chuyến trở về Ý của bà. Bà lớn tuổi hơn JC, và họ không có con. Các thành viên khác trong gia đình Bach tiếp tục dòng dõi thêm vài thế hệ nữa, nhưng tất cả những gì còn lại của ‘London Bach’ bây giờ là một phiến đá ở nghĩa trang St Pancras, điều ngụ ý rằng ông đã được chôn cất tại đó trong một ngôi mộ tập thể. Tên của ông được ghi trong sổ đăng ký giáo xứ là ‘John Back’.
Chris de Souza
Vaiduakhu dịch
Nguồn: classical-music.com
