Hai trong số những nghệ sĩ piano và nhà soạn nhạc có ảnh hưởng và nổi tiếng nhất mọi thời đại đã gặp nhau trong một sự kiện mà phần lớn công chúng không biết đến. Franz Liszt mô tả chi tiết cuộc gặp gỡ của ông với Ludwig Van Beethoven vào năm 1823.
Sau đây là hồi ức của Liszt về cuộc gặp gỡ của ông với Beethoven, mà ông đã kể lại với học trò của mình, Ilka Horowitz-Barnay vào năm 1875.
Vào lúc 10 giờ sáng ngày 13 tháng 4 năm 1823, Carl Czerny, học trò piano nổi tiếng nhất của Beethoven, cuối cùng đã sắp xếp được một cuộc gặp giữa người thầy nổi tiếng của mình và một trong những học trò trẻ tài năng nhất của ông. Sự ác cảm của Beethoven đối với những đứa trẻ thần đồng là điều ai cũng biết và Czerny đã cố gắng sắp xếp cuộc gặp này trong một thời gian khá dài. Vào thời điểm này, Beethoven đã 52 tuổi, rất nổi tiếng và được kính trọng với tư cách một nhà soạn nhạc. Ông cũng đã bị điếc hoàn toàn và tính khí của ông, vốn chưa bao giờ dễ chịu, đã khiến ông trở thành một người rất khó đối phó. Tuy nhiên, Czerny rất kiên quyết và cuối cùng Beethoven đã đồng ý gặp học trò trẻ của Czemy, Franz Liszt: “Nhân danh Chúa, vậy thì hãy mang thằng quỷ đó đến đây cho ta!”.
“Thật là nhục nhã khi một người đứng cạnh tôi nghe thấy tiếng kèn của người chăn cừu từ xa, còn tôi thì không nghe thấy gì; hoặc nghe người chăn cừu hát, còn tôi thì không nghe thấy gì. Những trải nghiệm như vậy đã đưa tôi đến bờ vực tuyệt vọng. Nhưng chỉ cần thêm một chút nữa là tôi đã kết thúc cuộc đời mình. Nghệ thuật, chỉ có nghệ thuật mới ngăn cản được tôi.” – Beethoven viết thư cho em mình vào ngày 6 tháng 10 năm 1802.
Một đứa trẻ thần đồng
Liszt mới chỉ mười một tuổi khi thầy giáo của cậu, Czerny, đưa cậu đến gặp Beethoven. Vào thời điểm đó, đứa trẻ thần đồng này đã diễn ở các buổi hòa nhạc và trở nên nổi tiếng (mặc dù cậu vẫn chưa bắt đầu sáng tác, nhưng bắt đầu vào năm sau khi cậu xuất bản tác phẩm đầu tiên của mình “Biến tấu trên một bản Waltz của Diabelli” S. 147). Liszt mô tả khoảnh khắc mình bước vào nhà Beethoven như thế này: “Beethoven đang làm việc tại một chiếc bàn dài và hẹp cạnh cửa sổ. Ông ấy nhìn chúng tôi một cách u ám trong một lúc, nói vài lời ngắn gọn với Czerny và im lặng khi người thầy tốt bụng của tôi ra hiệu cho tôi đến chỗ đàn piano”.
Cuộc gặp gỡ
Bản nhạc đầu tiên Liszt chơi (ông không nói rõ là bản nào) là của Ferdinand Ries, một học trò và là bạn thân của Beethoven. Sau đó, Beethoven yêu cầu Liszt chơi một bản fugue của Bach và Liszt đã chọn bản cung Đô thứ từ Well-Tempered Clavier (ông cũng không nói rõ là bản nào). Sau khi Liszt chơi bản fugue, theo lời ông, Beethoven đã nói: “Và cháu có thể chuyển ngay bản Fugue sang một cung khác không?”. Liszt ghi chú: “May mắn thay, tôi đã làm được”. Những gì diễn ra sau đó khá đáng chú ý, khi Beethoven đứng dậy với nụ cười dịu dàng, bước lại gần Liszt, đặt tay lên đầu nghệ sĩ piano trẻ và nói: “Tên đồng bọn của quỷ sứ!”. Liszt mô tả cảm giác khá dũng cảm và trả lời: “Tôi có thể chơi một bản nhạc của ngài bây giờ không?”. Sau đó, Liszt chơi chương đầu tiên của bản concerto piano cung Đô trưởng của Beethoven.
Lúc này, Beethoven nắm lấy Liszt bằng cả hai tay, hôn lên trán cậu và nói những lời sau đây, giờ đã trở nên nổi tiếng: “Đi đi! Cháu là một trong những người may mắn! Vì cháu sẽ mang lại niềm vui và hạnh phúc cho nhiều người khác! Không có gì tốt hơn hay tuyệt vời hơn!”.
Ấn tượng lâu dài
Như chúng ta có thể hình dung, đây là một sự kiện quan trọng trong cuộc đời của Liszt vì Beethoven được cho là nhạc sĩ vĩ đại nhất còn sống vào thời điểm đó. Ông kể lại cuộc gặp gỡ này “bằng giọng điệu xúc động sâu sắc nhất, với đôi mắt đẫm lệ và với nhận định ấm áp của hạnh phúc”, Ilka Horowitz-Barnay mô tả. Liszt đã 64 tuổi khi ông chia sẻ khoảnh khắc này và kết thúc bằng tuyên bố này: “Sự kiện này trong cuộc đời tôi vẫn là niềm tự hào lớn nhất của tôi, là lá chắn cho toàn bộ sự nghiệp nghệ sĩ của tôi. Tôi kể lại nhưng rất hiếm khi và chỉ với những người bạn tốt!”.
Vaiduakhu dịch
Nguồn: pianolit.com
